3 mei 2022

Paus en Poetin

In een interview met de Corriere della Sera uit paus Franciscus forse kritiek op de Russische patriarch Kirill,het hoofd van de Russisch-orthodoxe Kerk, omdat die de oorlog in Oekraïne steunt. Ik heb veertig minuten via zoom met Kirill gesproken. De eerste twintig minuten las hij me alle rechtvaardigingen voor de oorlog voor. Ik luisterde en zei: ‘Ik begrijp hier niets van. Broeder, wij zijn geen staatsklerken, wij mogen de taal van de politiek niet gebruiken, maar die van Jezus. Wij zijn herders van hetzelfde heilige volk van God. Daarom moeten we de weg van de vrede zoeken, het wapenvuur stoppen.'
' De patriarch kan niet de misdienaar van Poetin worden. Ik had een afspraak met hem in Jeruzalem op 14 juni. Het zou onze tweede persoonlijke ontmoeting zijn geweest, die niets met de oorlog te maken had. Maar nu is zelfs hij het ermee eens: laten we stoppen, het zou een dubbelzinnig signaal kunnen zijn.'

Poetin
Paus Franciscus bevestigt dat hij om een gesprek met Vladimir Poetin in Moskou heeft gevraagd om met de Russische president te praten over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. Maar hij heeft geen reactie gekregen. Op de eerste dag van de oorlog heb ik de Oekraïense president Zelenski aan de telefoon gehad, vertelt de paus, maar ik heb Poetin niet gebeld. Ik hoorde van hem in december voor mijn verjaardag, maar deze keer niet, ik heb niet gebeld. Ik wilde een duidelijk gebaar maken dat de hele wereld kon zien en daarom ging ik naar de Russische ambassadeur. Ik vroeg ze het uit te leggen, ik zei ‘hou alsjeblieft op’. Toen vroeg ik kardinaal Parolin (de staatssecretaris van de Heilige Stoel), na twintig dagen oorlog, om Poetin de boodschap te sturen dat ik bereid was om naar Moskou te gaan. Natuurlijk was het nodig dat de leider van het Kremlin wat openingen werden geboden. Wij hebben nog steeds geen antwoord gekregen en wij blijven aandringen, hoewel ik vrees dat Poetin deze ontmoeting op dit ogenblik niet kan en wil bijwonen. Maar hoe kan zo’n wreedheid niet gestopt worden? Vijfentwintig jaar geleden met Rwanda hebben we hetzelfde meegemaakt.

De paus denkt dat Poetin voorlopig niet zal stoppen. Hij probeert ook te redeneren over de oorzaken van diens gedrag, over de beweegredenen die hem tot deze wrede oorlog drijven. Misschien, vermoedt de paus, heeft het geblaf van de NAVO aan de deur van Rusland Poetin ertoe gebracht dit conflict te ontketenen. Een woede waarvan ik niet kan zeggen of ze werd uitgelokt, maar misschien werd ze in de hand gewerkt. 

Paus Franciscus heeft zich al geregeld uitgesproken over het bloedige conflict. Zo vroeg hij op Pasen om een einde aan de wrede en zinloze oorlog in Oekraïne en de broederhaat. Afgelopen zondag omschreef hij de oorlog als een macabere achteruitgang van de menselijkheid die hem doet lijden en huilen. Opnieuw bekritiseerde hij Rusland met een verwijzing naar de barbaarse verwoesting van Marioepol.

Bron: kro-ncrv.nl/katholiek
 

 

2 mei 2022

Open brief aan Duitse Bondskanselier

Kerk en Vrede beveelt van harte aan deze brief te ondertekenen. Zie beneden.

Sehr geehrter Herr Bundeskanzler,

wir begrüßen, dass Sie bisher so genau die Risiken bedacht hatten: das Risiko der Ausbreitung des Krieges innerhalb der Ukraine; das Risiko einer Ausweitung auf ganz Europa; ja, das Risiko eines 3. Weltkrieges. Wir hoffen darum, dass Sie sich auf Ihre ursprüngliche Position besinnen und nicht, weder direkt noch indirekt, weitere schwere Waffen an die Ukraine liefern. Wir bitten Sie im Gegenteil dringlich, alles dazu beizutragen, dass es so schnell wie möglich zu einem Waffenstillstand kommen kann; zu einem Kompromiss, den beide Seiten akzeptieren können.

Wir teilen das Urteil über die russische Aggression als Bruch der Grundnorm des Völkerrechts. Wir teilen auch die Überzeugung, dass es eine prinzipielle politisch-moralische Pflicht gibt, vor aggressiver Gewalt nicht ohne Gegenwehr zurückzuweichen. Doch alles, was sich daraus ableiten lässt, hat Grenzen in anderen Geboten der politischen Ethik.

Zwei solche Grenzlinien sind nach unserer Überzeugung jetzt erreicht: Erstens das kategorische Verbot, ein manifestes Risiko der Eskalation dieses Krieges zu einem atomaren Konflikt in Kauf zu nehmen. Die Lieferung großer Mengen schwerer Waffen allerdings könnte Deutschland selbst zur Kriegspartei machen. Und ein russischer Gegenschlag könnte so dann den Beistandsfall nach dem NATO-Vertrag und damit die unmittelbare Gefahr eines Weltkriegs auslösen. Die zweite Grenzlinie ist das Maß an Zerstörung und menschlichem Leid unter der ukrainischen Zivilbevölkerung. Selbst der berechtigte Widerstand gegen einen Aggressor steht dazu irgendwann in einem unerträglichen Missverhältnis.

Wir warnen vor einem zweifachen Irrtum: Zum einen, dass die Verantwortung für die Gefahr einer Eskalation zum atomaren Konflikt allein den ursprünglichen Aggressor angehe und nicht auch diejenigen, die ihm sehenden Auges ein Motiv zu einem gegebenenfalls verbrecherischen Handeln liefern. Und zum andern, dass die Entscheidung über die moralische Verantwortbarkeit der weiteren „Kosten“ an Menschenleben unter der ukrainischen Zivilbevölkerung ausschließlich in die Zuständigkeit ihrer Regierung falle. Moralisch verbindliche Normen sind universaler Natur.

Die unter Druck stattfindende eskalierende Aufrüstung könnte der Beginn einer weltweiten Rüstungsspirale mit katastrophalen Konsequenzen sein, nicht zuletzt auch für die globale Gesundheit und den Klimawandel. Es gilt, bei allen Unterschieden, einen weltweiten Frieden anzustreben. Der europäische Ansatz der gemeinsamen Vielfalt ist hierfür ein Vorbild.

Wir sind, sehr verehrter Herr Bundeskanzler, überzeugt, dass gerade der Regierungschef von Deutschland entscheidend zu einer Lösung beitragen kann, die auch vor dem Urteil der Geschichte Bestand hat. Nicht nur mit Blick auf unsere heutige (Wirtschafts)Macht, sondern auch in Anbetracht unserer historischen Verantwortung - und in der Hoffnung auf eine gemeinsame friedliche Zukunft.

Wir hoffen und zählen auf Sie!
Hochachtungsvoll
 

DIE ERSTUNTERZEICHNERiNNEN

Andreas Dresen, Filmemacher
Lars Eidinger, Schauspieler
Dr. Svenja Flaßpöhler, Philosophin
Prof. Dr. Elisa Hoven, Strafrechtlerin
Alexander Kluge, Intellektueller
Heinz Mack, Bildhauer
Gisela Marx, Filmproduzentin
Prof. Dr. Reinhard Merkel, Strafrechtler und Rechtsphilosoph
Prof. Dr. Wolfgang Merkel, Politikwissenschaftler
Reinhard Mey, Musiker
Dieter Nuhr, Kabarettist
Gerhard Polt, Kabarettist
Helke Sander, Filmemacherin
HA Schult, Künstler

 

Wer den offenen Brief ebenfalls unterzeichnen möchte,
bitte ab sofort auf Change.org

29 april 2022

Actie KerkenVrede voor Oekraïne succesvol afgesloten

Sinds het begin van de inval van Rusland in Oekraïne tot aan Pasen doneerde Kerk en Vrede van elke verkochte Vredesvlag € 5 naar giro 555. Dat zijn er 257 geworden. Daar zaten niet alleen veel, heel veel bestellingen van een enkele vlag bij, maar ook enorme partijen van 30 en 55. Een feest om te verzenden vanuit kantoor! En razend snel bijbestellen.
Dus heeft onze Penningmeester € 1.285,- overgemaakt. Dank aan alle kopers, die zo eraan bijdroegen dat her en der Nederland 'Regenboog kleurt'. Dat is toch een héél ander gezicht!

We hebben de actie dus gestopt. Maar ga aub door met vlaggen uitsteken = hoop verspreiden. 
 

20 april 2022

Systeem loopt vast

Systeem loopt vast, een manier om verder te kunnen gaan… 

Een keerpunt in de wereldgeschiedenis: oorlog is terug in Europa.  

Deze tijd vraagt veel van ons. Ook als we zelf niet moeten vluchten: wat staat ons te wachten? Is er  nog voldoende voedsel, genoeg warmte? Het water staat ons sowieso binnenkort aan de lippen.  Wat moeten we doen? 

Jan Marten de Vries en Elianne Ardts brengen vanaf april 2022 het programma Systeem loopt vast.  Met liederen en gedichten van Jan Marten een enkel lied van Jaques Brel en muziek van de in Kiev  geboren componist Reinhold Glière (1875-1956).  

Liederen over vluchten, oorlog, donkerte en koude én het antwoord daarop: muziek maken, verhalen  vertellen. Daar win je de wereld niet mee, maar het helpt misschien om een gevoel van rust te  brengen, een stukje vrede op de vierkante meter, voor even maar. 

Een begin, geen eind. 

Jan Marten de Vries – zang, piano en diverse instrumenten 

Elianne Ardts – cello en zang 

 

11 april 2022

Wij die met eigen ogen

 

Lied tegen de derde wereldoorlog

50 jaar geleden schreef Huub Oosterhuis met het oog op Vietnamzondag 1972 zijn ‘lied tegen de derde wereldoorlog’.  Het moest in zoveel mogelijk kerken gezongen worden op de wijs van het Wilhelmus. Dat riep in vele gevallen boze reacties op. De tekst luidt: 

Wij die met eigen ogen de aarde zien verscheurd,

maar blind en onmeedogend ontkennen wat gebeurt:
dat oorlog is geboden en vrede niet mag zijn,
dat mensen mensen doden,  dat wij die mensen zijn.

Te midden van het nieuws over de oorlog van Rusland tegen Ukraine en de klap tijdens de uitreiking van de Oscars, zie ik een reportage over de honger in Kenya. Koeien, geiten en kamelen sterven. Een oude man kijkt in de camera en zegt: Dit zijn mijn laatste zeven koeien. Die sterven ook, daarna zijn wij aan de beurt. Een koe kauwt op een stuk huid van een gestorven zuster koe. Die reportage stoort ons. Dit kunnen we er ‘even’ niet bij hebben.

Wij die nog mogen leven van hoop en vrees vervuld,
aan machten prijsgegeven, aan meer dan eigen schuld,
wij die, God weet hoe verder, tot hiertoe zijn gespaard,
dat wij toch nooit erkennen het recht van vuur en zwaard.

We moeten toch wel? Immers Poetin, die beul, die slager, die oorlogsmisdadiger. ‘For Gods sake’, die man kan toch niet aanblijven? Ik kijk naar de leider van de zgn. vrije wereld en denk: eerst ‘get him’ en nu dit.  Biden opent op persoonlijke titel het jachtseizoen. Blijft er nog een uitweg naar vrede?

Dat wij toch niet vergeten waartoe wij zijn gemaakt,
dat diep in ons geweten opnieuw het licht ontwaakt,
dat in ons wordt herschapen de geest die overleeft,
dat onze lieve aarde nog kans op redding heeft.

Wij jongeren zijn meer met het klimaat dan met vrede bezig, zeggen jonge theologen in Trouw. De bewapeningswedloop is na de val van de muur niet gestopt. De immense bedragen van de westerse defensie-uitgaven lijken een van de best bewaarde geheimen te zijn (zie de website van SIPRI: https://www.sipri.org/). Alle kaarten lijken opnieuw gezet te worden op MAD (mutual assured destruction) de wederzijds verzekerde vernietiging. De recent overleden vredesactivist Edy Korthals Altes pleitte voor de wederzijdse verzekerde veiligheid. Hoe wijs. Immers wat er ook gebeurt, het is onze gemeenschappelijke opdracht om aan het behoud van onze aarde te werken. De bewapeningsindustrie draait op volle toeren. Intussen sterven mensen en dieren in groten getale in de hoorn van Afrika en in Afghanistan. De slachtoffers van de hongersnood daar krijgen we niet te zien, maar wel de Afghaanse meisjes die van hun rechten beroofd worden. Wie selecteren het nieuws?

Bram Grandia, lid van de theologische werkgroep van Kerk en Vrede

 

1 april 2022

Als we het maar konden horen

We maken bewogen tijden door vanwege de oorlog in Oekraïne. Het lijkt erop dat de keuze voor geweldloosheid oog in oog met de gewelddadige agressie die zich daar voordoet, steeds meer onder druk komt te staan. Dan is het goed te luisteren naar stemmen die ons juist nu bepalen bij het hart van het pacifisme. Eén zo'n stem is die van de doopsgezinde hoogleraar vredestheologie Fernando Enns. Graag geven wij aan jullie, en via jullie aan anderen, door wat hij schrijft. Het staat op de facebookpagina van doopsgezind.nl. Zie bijgaand "Als we het maar konden horen".

11 maart 2022

Actie Kerk en Vrede voor hulp Oekraïne

Behalve de overwegingen en verklaringen die vredesbewegingen de wereld in sturen nav de oorlog in Oekraïne, roept Kerk en Vrede graag op om zo veel mogelijk aan huizen en gebouwen de Vredesvlag uit te hangen. Als reminder. 
Her en der 'kleuren dorpen al Regenboog'. Dat is een heel ander gezicht! We merken een flinke toename van bestellingen van vredesvlaggen op ons kantoor. Mogelijk ter stimulans doet Kerk en Vrede een donatie van 5€ per (grote/kleine) bestelde vlag aan giro 555. Voor daadwerkelijke hulp aan de mensen daar.

Wilt u aan deze actie zo veel mogelijk ruchtbaarheid geven? Dank u wel.

Ga naar de webwinkel.

1 maart 2022

Verklaring IFOR

NO TO WAR! 

IFOR statement on the current situation in Ukraine 

February, 28th 2022 

The International Fellowship of Reconciliation expresses its very strong concerns and deep sadness  about the invasion and occupation being conducted by Russia in Ukraine.  

These are dark days in history.  

War is a crime against humanity and can never be justified. It only leads to human suffering and  tears, and rips apart the societal structures that enable people to live in dignity.  

The use, or preparation for use, of nuclear weapons is unconscionable. 

Therefore, IFOR: 

▪ Stands in solidarity with the people of Ukraine and supports the efforts of Russians who are  protesting against this war. 

▪ Urges an immediate ceasefire and the withdrawal of the Russian troops from Ukraine. ▪ Stands up for conscientious objection, the right to refuse to kill, to reject violence and to  repudiate bearing arms in both (and all) countries. 

▪ Urges all governments and multilateral organisations to choose diplomatic and political means  to address the situation. 

▪ Encourages the Ukrainian government and people to choose persistent nonviolent resistance. ▪ Calls on European people and nations to welcome refugees from Ukraine.  ▪ Encourages the Russian people to non-violently resist the war policy and actions of their  government. 

▪ Calls on Russian religious leaders to disassociate themselves from the aggressive and bellicose  policy of the Russian government, to recover the peaceful intentions of those religions, and to  actively engage with peace initiatives and diplomacy.  

▪ Invites people of faith, spirituality and conscience to direct their prayers and actions to stopping  the war and sustaining peace in the region. 

Kerk en Vrede is Nederlands lid van IFOR

1 maart 2022

Slapend rijk geworden?

Door ons lid Rob van Essen geschreven voor Kerk in den Haag.

Oorlog in Oekraïne: Rob van Essen werd wakker in een nachtmerrie. Wat hebben we de afgelopen 75 jaar met onze vrijheid gedaan?, vraagt hij zich af.

Half februari betuigde premier Mark Rutte zijn ‘diepe spijt’ over het ‘extreme oorlogsgeweld’ in voormalig Nederlands-Indië. Een officieel rapport van gezaghebbende historici had een eind gemaakt aan decennia van ontkennen en wegkijken. Een onthutsende blik in de spiegel. Wie de afgelopen decennia niet geslapen heeft, die weet dat oorlog een uitermate smerig bedrijf is. Napalm op Vietnamese burgers, een bombardement op bruiloftsgasten, mortieren op bezoekers van een markt, Bosnische mannen bij honderden afgeslacht. Het beest dat oorlog heet is onverzadigbaar. Geen lieve moeder, geen conventie van Genève of welk ‘oorlogsrecht’ krijgt het gemuilkorfd.

Na die onontkoombare confrontatie met ons eigen verleden zijn het de ‘oefeningen’ van de Russische legers bij de grenzen van Oekraïne die alle aandacht krijgen. Aan een meterslange tafel blijkt hoe onoverbrugbaar de afstand tussen Oost en West weer is geworden. Er werd eerst wat lacherig over gedaan, maar duidelijk werd dat iedere ‘gast aan tafel’ leeg werd weggezonden. Gelukkig was er Maarten van Rossum, die tijdens internationale spanningen altijd het hoofd koel houdt. Een paar uur voordat Poetin het soevereine land Oekraïne van drie kanten binnen walste, was Maarten in Op1. Klonk mij verstandig in de oren wat hij zei: ‘Nee, Poetin valt niet binnen. Dat land is te groot, zo’n bezetting is te kostbaar. Met zijn legers aan de grens gaat hij het land wurgen’. Ik ging gerust slapen, maar de Russische legers niet.

Als in een nachtmerrie werden we wakker op 24 februari: oorlog in Europa! Er komt een massale vluchtelingenstroom op gang. Het leger van Oekraïne vecht, burgers sluiten zich aan, vrouwen vullen flessen met benzine. Bij de Poolse grens gaan jonge en oudere mannen tegen de stroom in: ‘We gaan ons land verdedigen’. Ze laten vrouw en kinderen achter. De politici zitten klem tussen hun geweten en onze economische afhankelijkheden. Weer worden we gedwongen in de spiegel te kijken. Wat hebben we de afgelopen 75 jaar met onze vrijheid gedaan? Waarom hebben we ons afhankelijk gemaakt van een dictatuur, die critici tot ver over de grenzen vergiftigt en het zwijgen oplegt? Waarom bleef het stil toen Tsjetsjenië in rokende puinhopen veranderde? Waar bleven economische maatregelen toen mannetjes in overalls de Krim overnamen? Het lijkt momenteel weer alsof er maar één antwoord is op onrecht: te wapen! Defensiebudgetten omhoog. Het bonnetje voor onze Stingers mogen we bij Europa inleveren.

En misschien, ik zeg het als pacifist met tegenzin, ‘kan’ het nu niet anders. Maar toch, die doden in de straten, de dienstplichtige jongens die sterven in een brandende tank, de verwoesting van een land en de gewetens… De machteloosheid vreet me aan. Na de Eerste Wereldoorlog werd in Den Haag het ‘Vredespaleis’ gebouwd, want oorlog, dat nooit meer! Hier zijn de ‘zetels van het recht’ en dat is zeker winst. Maar dan nu ook bidden om, hopen op en werken aan een Europa dat veiligheid biedt aan vluchtelingen, een Europa dat niet leeft van winst alleen. Als zelfs Shell de winst kan laten schieten, waarom zouden we ons dan niet allemaal op de vrede kunnen voorbereiden. Allemaal?! Zeker, zelfs de FvD van Baudet kan voor de echte democratie gaan. Sla hem de wapens van het ongenoegen uit handen, dwing hem niet verder in het kamp van de agressor. Vrede is de weg! Er zijn inmiddels genoeg excuses gemaakt voor oorlogsgeweld. Nu als de donder werken aan verandering: de toekomst is het waard.

25 februari 2022

Verklaring Kerk en Vrede nav inval van Rusland in Oekraïne

Verklaring van Kerk en Vrede over de oorlog in Oekraïne Utrecht, 25 februari 2022  

Met afgrijzen heeft Kerk en Vrede kennis genomen van de Russische invasie in Oekraïne. Kerk en Vrede veroordeelt deze Russische militaire agressie op dezelfde gronden als waarop zij in het recente verleden westerse militaire invasies in bijvoorbeeld Irak heeft veroordeeld. Omdat ze leiden tot afschuwelijke oorlogen met enorme aantallen slachtoffers onder de burgerbevolking.

Onze gedachten gaan allereerst uit naar de huidige slachtoffers  en de slachtoffers die nog zullen gaan vallen. De ouders van kinderen die zich grote zorgen maken over persoonlijke gevolgen van deze oorlog. De soldaten die vaak tegen hun wil naar het front gestuurd worden. Mensen in Rusland, Oekraïne en ook in Europa, die onbedoeld getroffen zullen worden door de effecten van economische sancties. Niemand wenst dat persoonlijk leed op zijn of haar pad komt. Toch is het weer aan het gebeuren. We leven mee met de bevolking van Oekraïne in deze zware tijd. We verheugen ons over de stemmen van protest in Rusland die, hoewel met harde hand onderdrukt, daar toch op vele plaatsen klinken. Wij hopen van harte dat de vredelievende krachten in Rusland groeien en steun vinden. 

Weer hebben de grootmachten niet weten te voorkomen dat geweld wordt ingezet. Weer is een partij gezwicht voor de duivelse verleiding militair een conflict te willen oplossen; nu Rusland, zoals eerder westerse bondgenoten in bijvoorbeeld Irak. Weer hebben loze beloften van bescherming niet gewerkt. We zien een weinig consistent beleid van enerzijds diplomatie en anderzijds retoriek en het dreigen met sancties. Kerk en Vrede spreekt de vurige hoop uit dat er niet nog verdere escalaties zullen plaatsvinden. 

Kerk en Vrede doet daarom een  beroep op de Nederlandse regering zich te onthouden van escalerende stappen en zich, ook binnen bondgenootschappen en internationale gremia, maximaal in te zetten voor deëscalatie  en dialoog. Dit houdt onder meer in dat Nederland geen wapens moet leveren of andere vormen van militaire steun moet verlenen. Immers nog meer militair materieel maakt het risico op escalatie groter, maakt meer slachtoffers en zal in dit geval het lijden van de bevolking slechts verlengen. We geloven niet in de heroïek van een feitelijk onmogelijke verdediging hoe nobel ook bedoeld. We roepen op tot een onmiddellijk staakt het vuren en een terugkeer  naar de onderhandelingstafel tot er een duurzame oplossing is bereikt.

Kerk en Vrede bepleit met klem, dat ondanks alles opnieuw vredesbesprekingen worden geïnitieerd tussen Rusland, Oekraïne, de VS, Canada en de EU over het erkennen van de soevereiniteit en territoriale grenzen van de bij dit conflict betrokken lidstaten in de VN. Tevens dat binnen de NAVO gesprekken gestart worden over een moratorium op verdere uitbreiding van het bondgenootschap. Om zo, hoewel dat tegen alle huidig gevoel ingaat, gevoelens van onveiligheid in Rusland serieus te nemen. 

oorts bepleiten we een wederzijdse demilitarisering en ontwapening aan de grenzen van West en Oost Europa, waaronder volledige nucleaire ontwapening. Een eerste stap daarbij moet een einde aan de huidige troepenopbouw aan elkaars grenzen zijn. Een totaal andere veiligheidsarchitectuur in samenwerking met OVSE en de Raad van Europa is zeer noodzakelijk. Deze is nu gebaseerd op wapens en nucleaire afschrikking die blijven leiden tot bloedige en gewelddadige escalaties.

We vragen de Raad van Kerken om via de Wereldraad van Kerken de kerken in Rusland op te roepen hun verantwoordelijkheid te nemen om op te komen voor geweldloosheid, humaniteit en vreedzame oplossingen. Juist nu schreeuwt de wereld om kerken die niet bang zijn voor politieke leiders en juist wel bang zijn voor de onderdrukking van minderheden.

 

Henk Baars, vz. vereniging Kerk en Vrede

Kerk en Vrede is een vereniging van mensen die zich inzetten voor ontwapening en geweldloosheid. Zij gelooft dat het onterecht en onverantwoord is om te vertrouwen op geweld. Zij gelooft dat we ons kunnen en moeten wagen op de weg van de actieve geweldloosheid in dienst van de gerechtigheid. Analyse van conflicten en oorzaken vormt de basis voor projecten, campagnes en publicaties.

Nadere informatie:

Henk Baars, voorzitter bestuur
06-41170229
hbaars@me.com

 

 

11 februari 2022

Help mee aan een verbod op Killer Robots

Nederland bepaalt in februari zijn positie over de ontwikkeling van autonome wapensystemen.
PAX roept op tot een verdrag dat killer robots verbiedt.
Killer robots zijn autonome wapensystemen die een doelwit kunnen selecteren en aanvallen zonder menselijke controle. Technologische ontwikkelingen gaan sneller dan diplomatie. Als deze wapensystemen eenmaal worden ingezet, is het uitermate lastig ze nog te reguleren. 
Wij willen een internationaal verdrag dat killer robots verbiedt. Autonome wapens mogen alleen worden gebruikt met menselijke controle. Wil jij dat ook?

Help dan mee en teken de petitie. We hopen 10.000 handtekeningen te verzamelen. Die bieden we midden februari aan de Tweede Kamer aan.

5 februari 2022

Persbericht Over Oekraïne van Kerk en Vrede

Persbericht 31 januari 2022

Als Rusland zich niet veilig voelt dan zijn wij ook niet veilig

Met grote bezorgdheid volgt Kerk en Vrede de ontwikkeling in de Oekraïne waarbij de grootmachten hun aloude machtsspel spelen. Macht en tegenmacht die de ruimte voor diplomatie steeds kleiner maakt. Ondanks veel retoriek lijken beide partijen toch te rekenen op militaire middelen en met name het dreigen ermee, waarvan we al zolang weten dat die een oplossing niet dichterbij brengen. Militaire middelen zijn afgesleten en bot geworden en te eendimensionaal om tot vrede te komen. Maar ook economische middelen raken vergiftigd met oorlogs - en conflict taal. De speelruimte wordt steeds kleiner. Diplomatie is de kunst van het haalbare, maar met inzet van het onhaalbare om elkaar over een streep te trekken. Ten grondslag daaraan ligt het besef dat alleen een erkenning van elkaars geschiedenis een richting van oplossing kan bieden. Een geschiedenis waarbij niet alleen feiten, maar ook dromen, verwachtingen en wederzijds perspectief op vrede en voorspoed een grote rol spelen. Een na te streven “Cultuur van Vrede en geweldloosheid ” zoals ooit de Verenigde Naties aangeven. Een individueel land mag geen slachtoffer worden van een conflict dat in niemands belang is. Niet militair, niet economisch en zeker niet voor de bevolking. Stop de militaire opbouw en blijf praten.

Het bestuur van de Vereniging Kerk en Vrede https://kerkenvrede.nl/

Kerk en Vrede is een vereniging van mensen die zich inzetten voor ontwapening en geweldloosheid. Zij gelooft dat het onterecht en onverantwoord is om te vertrouwen op geweld. Zij gelooft dat we ons kunnen en moeten wagen op de weg van de actieve geweldloosheid in dienst van de gerechtigheid. Analyse van conflicten en oorzaken vormt de basis voor projecten, campagnes en publicaties.

 

Nadere informatie:
Henk Baars, voorzitter bestuur
06-41170229
hbaars@me.com

 

 

5 februari 2022

Stem uit Oekraïne

Verklaring van de Oekraïense pacifistische beweging

De mensen van ons land en de hele planeet zijn in levensgevaar door de nucleaire confrontatie tussen de beschavingen van Oost en West. We moeten een einde maken aan de opbouw van troepen, de accumulatie van wapens en militaire uitrusting in en rond Oekraïne, het krankzinnige geld van de belastingbetaler in de oven van de oorlogsmachine gooien in plaats van acute sociaal-economische en milieuproblemen op te lossen. We moeten stoppen met het toegeven aan de wrede grillen van militaire commandanten en oligarchen die profiteren van bloedvergieten.
De Oekraïense Pacifistische Beweging veroordeelt de voorbereiding van Oekraïne en de NAVO-lidstaten op een oorlog met Rusland.
We eisen wereldwijde de-escalatie en ontwapening, de ontbinding van militaire allianties, de eliminatie van legers en grenzen die mensen verdelen.
Wij eisen een onmiddellijke vreedzame oplossing van het gewapende conflict in Oost-Oekraïne, rond Donetsk en Loehansk, op basis van:
1) absolute naleving van een staakt-het-vuren door alle pro-Oekraïense en pro-Russische strijders en strikte naleving van het pakket maatregelen voor de uitvoering van de akkoorden van Minsk, goedgekeurd door resolutie 2202 (2015) van de VN-Veiligheidsraad;
2) terugtrekking van alle troepen, stopzetting van alle leveringen van wapens en militaire uitrusting, stopzetting van de totale mobilisatie van de bevolking voor oorlog, stopzetting van oorlogspropaganda en vijandigheid tussen beschavingen in de media en sociale netwerken;
3) het voeren van open, inclusieve en alomvattende onderhandelingen over vrede en ontwapening in de vorm van een openbare dialoog tussen alle staten en niet-statelijke partijen bij het conflict, met deelname van actoren uit het maatschappelijk middenveld die voorstander zijn van de vrede;
4) de neutOekraïeneraliteit van ons land vastleggen in de grondwet van Oekraïne;
5) het waarborgen van het mensenrecht op gewetensbezwaren tegen militaire dienst (inclusief weigering om opgeleid te worden voor militaire dienst), in overeenstemming met artikel 18 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en paragrafen 2, 11 van het Algemeen Commentaar № 22 van het VN-Mensenrechtencomité.
Oorlog is een misdaad tegen de menselijkheid. Daarom zijn we vastbesloten om geen enkele vorm van oorlog te steunen en te streven naar het wegnemen van alle oorzaken van oorlog.

27 januari 2022

Verschoten

Verschoten vrede

Nee, niet dat de vrede aan flarden geschoten is, - althans nog niet -, maar de vrede is flets geworden. Vaal. Verschoten als een oude lap die te lang in de kast gelegen heeft. Zoals een geruststellende gedachte zich tijdenlang op de vlakte kan houden, en dan, eens weer wakker geroepen, niet meer adequaat blijkt te zijn; net naast de pointe grijpt.

Waar is de stem van vrede in het conflict dat zich opbouwt rond Oekraïne?

De taal van de oorlog heeft zich in de afgelopen jaren doorontwikkeld en heeft er meerdere dimensies bij gekregen. Het oeroude dreigen met een gewapend conflict is er als vanouds. Die taal verstaan we allemaal nog wel. Want wapens doden en verwonden mensen en dat doet onbeschrijfelijk veel pijn. Wapens maken niet alleen directe slachtoffers, maar ook indirecte: familieleden, mensen die kapotgaan door oog in oog te staan bij de destructie; het waanzinnig makend verdriet. Geweld kruipt onder je huid. Het laat conflicten oplaaien tot een vuurstorm die steeds meer brandstof voor zichzelf maakt. Die logica tekent zich al af. Rond Oekraïne zien we dat dreigen beantwoord wordt met terug-dreigen. We horen dat er nagedacht wordt over de geopolitiek van Europa in termen van militaire macht en tegenmacht. We zien dat de beelden van troepenconcentraties een eigenmachtige taal spreken waarin oorzaak en gevolg vanzelfsprekend schijnen te zijn. Elke mogelijke speelruimte om te reageren wordt als steeds krapper bemeten voorgesteld; men ‘moet wel’ reageren met tegenmaatregelen.

Ooit waren economische sancties een welkom alternatief voor een gewapend conflict. Echter: ‘lichte sancties bij een beperkte inval, zware sancties bij een grote inval’ liet Biden in de huidige context weten. Hij had zich in de kaarten laten kijken, en werd haastig teruggefloten. De verbijsterende conclusie is dat de taal van de oorlog ook de dimensie van de economie heeft weten te incorporeren. Sancties zijn inwisselbaar met wapens geworden.

De Navo spreekt over de situatie rond Oekraïne in termen van veiligheid, net als Rusland trouwens. De Navo-landen lijken niet uit te zijn op een gewapende confrontatie. Maar veiligheid en het recht op zelfverdediging wordt nu wel een argument voor wapenleveranties. De Navo die jarenlang vrede en veiligheid wilde garanderen, verandert de semantiek van de begrippen vrede en veiligheid.

‘Als de mensen zeggen dat er vrede en veiligheid is, worden ze plotseling getroffen door de ondergang’ staat er in 1 Tessalonicenzen 5:3. Dit schrijft Paulus aan de gemeenteleden in Tessaloniki. En daar zit een dubbele bodem in. ‘Vrede en veiligheid’ waren woorden die de Pax Romana omschreven. Rome kon als grootmacht in de eerste eeuw zijn eigen woorden kiezen, maar Paulus en veel inwoners van de door Rome bezette gebieden wisten dat dit hoogst misleidend taalgebruik was. Onder het mom van vrede en veiligheid werden mensen onder keizers zoals Caligula wreed vervolgd. Paulus roept dan hen die vervolging vrezen op tot waakzaamheid, ‘omgord met het harnas van geloof en liefde, en getooid met de helm van de hoop op redding’ (v 8). Zijn pleidooi dat geïnspireerd is door de God van vrede (v 23), is: ‘zie erop toe dat niemand kwaad met kwaad vergeldt en streef altijd naar het goede, zowel voor elkaar als voor ieder ander’ (v 15).

De woorden ‘vrede en veiligheid’ hebben een invulling nodig die zich aan misbruik onttrekt. Dat betekent ook dat vredesbewegingen de tijd op z’n merites leren lezen en zich door-ontwikkelen om een adequaat antwoord te hebben op de verontrustende situatie rond Oekraïne. De stem van de vrede zou niet langer met een dubbele moraal moeten kunnen klinken. Als de alternatieven die de vredesbewegingen gewend zijn aan te dragen ondertussen zelf geïncorporeerd zijn geraakt in conflictueus gedrag op hoog niveau, vraagt dat om een nieuwe analyse. Voorop blijft staan dat de slachtoffers die vaak zelf geen enkele rol hebben in, of invloed hebben op het conflict, uitgangspunt zijn van het denken. ‘Vergeldt geen kwaad met kwaad’ is vervolgens in elk geval al een handreiking die escalaties op zowel militair, economisch en diplomatiek vlak kan voorkomen. Laat het een aanzet zijn voor een frisse vertaling van ‘vrede’ die vandaag een antwoord kan zijn op doortrapte oorlogstaal. Een aanzet die hopelijk het denken voedt dat het verschil kan maken tussen oorlog en werkelijke vrede.

 

Ds. Anne Kooi, bestuurslid Kerk en Vrede

 

 

28 december 2021

In Memoriam Edy Korthals Altes

 Edy Korthals Altes 5 maart 1924- 25 december 2021

“Wie de vrede wil moet zich daadwerkelijk op de vrede voorbereiden”. 

Op eerste Kerstdag overleed ons mede Kerk en Vrede lid Edy Korthals Altes. We verliezen in hem een van de meest erudiete vredesstrijders in Nederland. Onlangs nog werd hij daarvoor geëerd met de titel Vredesheld en ontving hij een vredesmedaille uit handen van burgemeester Jan van Zanen van Den Haag.  Maar ook mocht hij de Vredesduif van Pax ontvangen. Edy heeft zich ongelofelijk ingespannen, had een wereldwijd netwerk en bleef tot het einde toe op de hoogte van veel wat zich op het terrein van oorlog en vrede, maar ook op dat van klimaatproblematiek afspeelt. Dit ondanks zijn blindheid op latere leeftijd. Zijn antikernwapenstrijd is legendarisch geworden, beducht als hij was voor de dagelijkse risico’s van alleen al het bezit van de enorme hoeveelheden kernwapens in de wereld. 

Edy Korthals Altes maakte korte metten met het aloude adagium: “Wie vrede wil moet zich voorbereiden op de oorlog”. “We zijn volstrekt verkeerd bezig” Nu is vereist: “Wie de vrede wil moet zich daadwerkelijk op de vrede voorbereiden”. 

Jarenlang werkte hij als diplomaat, later als Plaatsvervangend Permanent Vertegenwoordiger bij de Europese Gemeenschappen. In de jaren 70 en 80 was hij de Nederlandse ambassadeur in onder meer Polen en Spanje. De Koude Oorlog was in volle gang. Edy Korthals Altes ging erin mee. Tot alles anders werd. 

Na een droom, zelf noemt hij het een ‘bevrijding’ in verschillende interviews, realiseert Korthals Altes zich de waanzin van de wapenwedloop. Het valt niet te rijmen met zijn geloof en geweten. Na een groot artikel in Trouw in 1985 waarin hij zich publiekelijk tegen de wapenwedloop keert die gaande is, neemt hij ontslag. En begint een nieuw leven waarin hij zich inzet voor vrede en veiligheid.

Korthals Altes was in de jaren na zijn ontslag onder andere co-president van de World Council on Religion and Peace (WCRP) en schreef verschillende boeken, waaronder het autobiografische ‘Van Havik tot Vredesduif’, dat in 2017 verscheen. Zijn grootste zorg, was het voorkomen van de vernietiging van de mensheid en de planeet. 

Henk Baars vz. Kerk en Vrede

 

Zie ook interview (pdf) in Vredesspiraal. En een rede van Edy 

 

6 december 2021

Nieuw Special Afghanistan Vredesspiraal en gerechtigheid

Afghanistan laat ons niet los

Wat hebben we geleerd van twintig jaar oorlog in Afghanistan? Die vraag staat centraal in het thema-nummer van Vredesspiraal, ledenblad van Kerk en Vrede, dat 10 december verschijnt onder het motto ‘Afhanistan laat ons niet los’. Aan het woord komen onder andere luitenant-kolonel Mirjam Grandia en voormalig diplomaat Nikolaos van Dam: “De stelling blijft gerechtvaardigd dat je beter een mislukte dialoog en mislukte vredesonderhandelingen kunt hebben dan een mislukte oorlog.”

Militair optreden is geen wondermiddel dat je op alle problemen kunt loslaten. Dat is de belangrijkste boodschap die in het thema-nummer van Vredesspiraal naar voren komt. 

“Er zijn voldoende voorbeelden van militaire interventies zoals de oorlogen in Irak, Libië, Syrië en Jemen, die alleen maar meer schade hebben aangericht, met honderdduizenden doden, miljoenen vluchtelingen en vernietiging tot gevolg”, zegt Nikolaos van Dam, voormalig ambassadeur in Irak, Egypte, Turkije, Duitsland, Indonesië en Syriëgezant.

Naïeve politici

Volgens luitenant-kolonel Mirjam Grandia moet de politiek zich beter realiseren dat de inzet van militaire middelen altijd slachtoffers maakt. “Politici geloven – meer dan militairen – in het oplossend vermogen van geweld. Ze denken hierover gemakkelijker dan militairen, die weten wel dat er geen ‘schone’ oorlog is; zo moet een militaire ingreep dan ook niet verkocht worden. De politiek moet hierin niet naïef zijn”, meent Grandia die als luitenant-kolonel verbonden is aan de Faculteit Militaire Wetenschappen van de Nederlandse Defensie Academie in Breda, het opleidingsinstituut voor officieren van het Nederlandse leger.

Perspectief 2040

Er zijn andere middelen om conflicten op te lossen, zoals internationale diplomatie en interne vredesprocessen. Zo schetst het project Sicherheit Neu Denken, dat in 2018 vanuit de Evangelische Landeskirche in Baden werd gelanceerd, een scenario waarin tussen nu en 2040 het (Duitse) militaire veiligheidsbeleid vervangen kan worden door een louter civiel veiligheidsbeleid. 

Diverse vredesorganisaties, waaronder Kerk en Vrede, steunen het project ‘Perspectief 2040’ dat de verdere uitwerking en verspreiding van een Nederlandse versie van het Duitse scenario behelst.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met 

Kerk en Vrede

Joseph Haydnlaan 2a

3533 AE Utrecht

secretariaat@kerkenvrede.nl

tel.030-2316666

Aan het eind staat een pdf link naar inkijkexemlaar

15 november 2021

Yosé in Irak

Yosé Höhne Sparborth verblijft momenteel voor de duur van 8 maanden in Irak. In haar berichten doet zij verslag van wat zij daar meemaakt. Bekijk haar berichten via deze link, of op deze website onder 'Projecten' en dan 'Kirkuk Utrecht'.

13 november 2021

Mensenoffers

 

Op een verre grens van het uitgestrekte West-Europa en het ontoegankelijke Centraal-Europa vindt een drama plaats. De slachtoffers van de grote politiek blijken daar niet alleen slachtoffer te zijn, maar ze worden ook tot instrument gemaakt om er agressie op- én mee bot te vieren. Slachtoffers zijn wapens in een ideologische strijd.
Vanuit totaal andere werelddelen worden nietsvermoedende mensen met valse beloften naar Wit-Rusland gelokt ten einde daar in een val verstrikt te raken. Het lijkt alsof er met hen een Squid-game gespeeld wordt. De lichamen van onschuldige, onwetende mensen dienen als offervlees in het spanningen-theater tussen die beide Europese machtsblokken. Humaniteit is een woord dat beide partijen in de mond nemen, maar dat vooral dient om een morele scheidslijn te markeren tussen een edel ‘zelf’ en de diep verketterde ‘ander’.

Het roept voor de vredesbewegingen van de kerken de vraag op van hoe te reageren op een dictator die de grenzen van de Europese Unie van bloeddoorlopen markeringen voorziet. Dat gegeven schreeuwt om protest tegen het harde onmenselijke onberekenbare en wraakzuchtige optreden van Loekasjenko, de president van Wit-Rusland. Hij kan dat overigens ongestraft doen omdat hij onder de afschermende vleugels van Poetin kan opereren. Afgeschermd ook tegen invloeden vanuit het westen heeft Loekansjenko van het land een persoonlijke bubbel gemaakt waarin hij demonstranten, politici en onafhankelijke journalisten hard onderdrukt, laat martelen, veroordeelt tot extreemlange straffen, en vervolgt tot over de grenzen van het land heen. De sancties die de EU in reactie hierop instelde zijn vooral gericht tegen de rijke elite van Wit-Rusland die ondertussen welvaart bij deze dictatuur. Daar kun je niet tegen zijn.

Maar het roept voor de vredesbewegingen evengoed de vraag op naar de zwakke onderbuik van de Europese Unie, die zich pijnlijk in haar asielbeleid getroffen weet. Dat gegeven schreeuwt om protest tegen het softe onmenselijke onberekenbare en angstig-strenge beleid van de Europese Unie op het humanitaire vlak. Het niet-willen-toelaten van asielzoekers, of althans, het mensen hulpeloos alleen laten die in een gruwelijk niemandsland verzeild zijn en de honger- of koude-dood te vrezen hebben, is ook het demasqué van het asielbeleid van de EU. We zouden Polen ook kunnen aanbieden om de mensen door te laten om ze over de verschillende lidstaten te verdelen. Maar zo werkt het niet, is ons vaak genoeg verteld. Het huidige conflict aan de Pools-Wit-Russische grens is immers geen eenmalig incident. We hebben een soortgelijk drama eerder gezien aan de Hongaarse grens, en dat is tot op vandaag nog niet opgelost. Pushbacks zijn overal aan de grenzen van de EU aan de orde van de dag. In Griekenland staan hulpverleners terecht omdat ze probeerden iets van de nood te lenigen van vluchtelingen op Lesbos. Binnen de EU zijn de lidstaten in toenemende mate gebonden door de verrechtsing en het populisme onder de bevolking en de invloed die daarvan uitgaat op de meer gematigde partijen bij besluitvormingsprocessen.

De verleiding is groot om te kiezen voor een van beide partijen. Niets doen is immers geen optie. 

Het is alleen de vraag of dat recht doet aan de ellende van de mensen waarmee heen-en-weer gesold wordt, of dat het bijdraagt aan de opheffing daarvan. Voor je het weet staat ‘ons’ zuivere geweten of ‘ons’ geschonden gevoel van humaniteit voorop in de overwegingen. Echter, er ontstaat m.i. nu een grote urgentie om waar te maken dat geloven gaat over het opkomen voor al die kleine mensen die vermalen worden door machten die zich god wanen. Mensenoffers vinden plaats in een geritualiseerde context. Die te doorzien en te ontmaskeren als valse religie is wat de kerken kunnen bijdragen aan het denken over oplossingen. En tegelijkertijd kunnen de kerken werken aan het concreet opkomen voor deze slachtoffers. Haal de mensen daar weg, geef ze voedsel, een warm onderdak, en toekomst! Gebed: ‘Leer ons omstanders gelovig radicaal te leven vanuit Het slachtoffer.’ De vraag die er voor ons dan op de bottum-line ligt is: zijn wij bereid om wat in te schikken om samen met een vreemdeling een winter zonder gas door te maken?

 

ds. Anne Kooi

 

10 november 2021

Brief Vredesorganisaties aan Tweede Kamer

 Geachte leden van de Tweede Kamer,

Wij, ondergetekende vredesorganisaties, willen u aan de vooravond van de begrotingsdebatten over Defensie en Buitenlandse Zaken in november op de hoogte brengen van onze opvattingen. Tevens verzoeken we u onze vragen en standpunten ter harte te nemen. Met deze brief willen wij u een aantal vraagstukken voorleggen en onze oplossing daarbij geven. Dramatische ontwikkelingen wereldwijd

Het afgelopen jaar heeft een aantal dramatische ontwikkelingen plaatsgehad. De covidpandemie met wereldwijd al 4,5 miljoen doden stelt ons vragen over de prioriteiten die de mensheid heeft en de besteding van de middelen die er zijn. Deze pandemie vergroot de kloof tussen arm en rijk die er lang was. Daarnaast is het inmiddels onmiskenbaar dat de natuurrampen (bosbranden, overstromingen door orkanen en overmatige regenval, maar ook langdurige droogte, die alle het gevolg zijn van klimaatverandering) die bij voortduring over de wereld razen het uiterste vragen van een verstandige politieke leiding. Extra middelen voor de bestrijding van klimaatverandering hebben een hoge prioriteit in onze ogen. Daarnaast zijn er politieke ontwikkelingen die om heroriëntatie vragen van het beleid.

De belangrijkste gebeurtenis waar Nederland bij betrokken was, is de nederlaag in de 20 jaar durende oorlog in Afghanistan. Dat werpt vragen op over de strategie in de oorlog tegen terreur en de besteding van militaire middelen daaraan. De mislukte operatie in Afghanistan zou tot herbezinning op oorlogvoeren en bewapening moeten leiden. Daarentegen wordt nu een Koude Oorlog tegen China opgevat. Daarnaast worden de ongewenste spanningen met Rusland eerder groter dan kleiner. Actieve vredespolitiek

Ons pleidooi is om minder te redeneren vanuit oorlogsvoorbereiding maar vanuit de mogelijkheden om vrede en internationale solidariteit te bevorderen. Daarbij gaat de civiele veiligheid boven de militaire situatie. Het vertrouwen moet gaan boven dreigingspercepties. Wij bepleiten een actieve vredespolitiek die zowel door Buitenlandse Zaken als door Defensie gecoördineerd wordt uitgedragen. Dat betreft de versterking van de Nederlandse diplomatie in wereldpolitieke vraagstukken. Daarbij denken we aan de volgende speerpunten:

•  Het bevorderen van onderhandelingen met Rusland over ontspanning in Europa.
•  Het voorkomen van Koude Oorlog met China.
•  Het ondertekenen van het VN-verdrag tot een verbod op kernwapens.
•  Het versterken van de VN.
•  Het stoppen van de wapenexporten naar landen die in oorlog zijn.
•  Verhoog de ontwikkelingshulp en maak de begroting voor Ontwikkelingssamenwerking vrij van militaire componenten. 
• Verlaag de uitstootcijfers van broeikasgassen van de krijgsmacht en neem deze op in het totaal van de uitstootcijfers. De krijgsmacht is daar tot op heden helaas van uitgezonderd.
  
  Met betrekking tot de Defensiebegroting het volgende. We merken op dat er al jarenlang een lobby gaande is om de Defensie-uitgaven te verhogen. De belangrijkste motor daarvan is de NAVO zelf die lidstaten dwingend oproept zeker 2% van het totale bbp aan Defensie te besteden. Ondanks de belofte van de regering van Nederland om dat te doen, gebeurt dat op een halfslachtige manier. Wij vragen u om de hele doelstelling te herzien en niet door te modderen ‘in de richting van’ de 2%-eis. De vele extra miljarden die dit streven eist dienen aan tal van sociale noden te worden besteed, zoals het verbeteren van de zorg, bestrijding woonkosten of armoedebestrijding in binnen- en buitenland. De internationale politieke spanningen nemen toe – eerder door dit streven van bewapening dan door agressie tegen ons grondgebied. De spanningen aan de grenzen met Rusland moeten diplomatiek worden opgelost. Er is geen andere reële oplossing. In dat licht is het streven naar bewapening zowel gevaarlijk als zinloos. In de Defensiebegroting 2022 wordt veel meer geld gevraagd voor Defensie. Ook wordt gesteld dat er ingrijpende keuzes moeten worden gemaakt in de Defensieorganisatie als dat niet gebeurt. Wij denken dat het nodig is de werkelijkheid onder ogen te zien en een andere, veel bescheidener, krijgsmacht in te richten. De ongekend hoge investeringsgraad van inmiddels 24%, zelfs meer dan de voorgenomen 20% van de defensiebegroting, moet sterk naar beneden worden bijgesteld.
  
  Onze speerpunten zijn:
•  Openheid over de kernwapenpolitiek.
•  Geen kernwapens voor de F-35. 
• Geen wapens voor de Nederlandse Reaper-drone.
•  Geen nieuwe peperdure onderzeeboten. 
• Niet meer F-35’s.
  
  Dit zijn maar enkele van de concrete zaken die u kunt ondernemen om in het licht van de ervaringen van de catastrofale oorlog in Afghanistan een herbezinningspolitiek te voeren met betrekking tot buitenlandse politiek en defensie. We rekenen op uw vredeswil.
  Women’s International League for Peace and Freedom
  Platform Vrouwen & Duurzame Vrede
  Amsterdams Vredesinitiatief
  Enschede voor Vrede
  Vredebeweging País
  Stop Wapenhandel
  Kerk en Vrede
  
  Met vriendelijke groet namens allen, Marijke Kruyt amsterdamsvredesinitiatief@gmail.com

3 oktober 2021

In Memoriam Henk Blom

In de vroege morgen van vrijdag 1 oktober overleed in de leeftijd van 79 jaar onze voormalig secretaris Henk Blom. Hij zou volgende week 80 geworden zijn. Nog niet lang geleden zwaaiden wij Henk uit als bestuurslid van Kerk en Vrede. We weten nog goed dat hij tijdens een algemene ledenvergadering spontaan zei dat het leek of het bestuur wel wat hulp kon gebruiken. Daarop werd grif ja gezegd. Hij ontpopte zich als een echte, ook administratieve, verbinder. Feitelijk professionaliseerde hij het secretariaat van het bestuur en hield ons enorm bij de les, met z'n beroemde lijst van nog niet gedane zaken die elke bestuursvergadering weer moest worden doorgenomen. Henk was tevens lid van het operationeel team van Kerk en Vrede, dat de dagelijkse werkzaamheden in de gaten hield. Hij maakte deel uit van de redactie van Vredesspiraal, hield contact met de Theologische werkgroep en hield allerlei ontwikkelingen bij in het land op vredesgebied. Vooral de initiatieven van andere organisaties en met name die van het Doopsgezinde netwerk. Lokaal in Zwolle was Henk een van de grote ondersteuners van allerlei plaatselijke vredesinitiatieven. Ook internationaal was hij actief en ging hij als het even kon naar bijeenkomsten o.a van Church and Peace. Henk was het gezicht van Kerk en Vrede in het buitenland en verzorgde in dat verband de correspondentie.

Wij verliezen in hem een trouwe en uiterst alerte, zorgvuldige vredeswerker. Het bestuur en de hele vereniging zijn hem ziels dankbaar voor zijn volgehouden inzet. Hij ruste in de vrede die hij zo nastreefde. Wie hem erg zullen missen, in het bijzonder denken wij aan zijn vrouw Coot Winkler Prins, wensen wij veel sterkte toe. Moge de gedachtenis aan Henk Blom hen en ons tot zegen zijn. 

Namens het bestuur,

Henk Baars, voorzitter

 

 

20 september 2021

Vredesheld

Het is Vredesweek en op 21 September is het niet alleen de Derde Dinsdag, maar ook de Internationale Dag van de Vrede.

Een bijzondere Vredesheld dit jaar in een bijzondere vorm. Op 22 april ontving oud diplomaat en de latere vredesactivist Edy Korthals Altes, uit handen van de burgemeester van Den Haag Jan van Zanen, de vredesmedaille, waarbij hij werd gehuldigd als Vredesheld. Net als voorgaande jaren stond de huldiging tevens symbool voor de vele andere vredeswerkers die zich zonder wapens inzetten voor vrede en veiligheid, vaak onopgemerkt en buiten de publiciteit. Korthals Altes is de 20^e vredesheld die wordt gehuldigd door de coalitie, sinds de start in 2015. 

In zijn ontroerende dankwoord maakt Edy Korthals Altes korte metten met het aloude adagium: “Wie vrede wil moet zich voorbereiden op de oorlog”. “We zijn volstrekt verkeerd bezig”, zei hij. Nu is vereist: “Wie de vrede wil moet zich daadwerkelijk op de vrede voorbereiden”. Hij wees op initiatieven als dat van de Duitsers met Sicherheit neu Denken en de werkgroep Inclusieve Veiligheid. Hij riep de burgemeester op tot een extra inspanning in de stad van Recht en Vrede om in denktanks, waar Den Haag zo rijk aan is, een nieuw vredesconcept te ontwikkelen en een krachtig mondiaal bewustzijn daartoe te stimuleren. Edy Korthals Altes: ”Wanneer dat het geval is, zou de ooievaar de paling met de sabel in de bek kunnen verruilen voor een rol perkament met het nieuwe vredesconcept dat aan een nieuwe internationale vredesconferentie zou kunnen worden aangeboden.”

Van onze Vredesheld en de huldiging is een korte indringende documentaire gemaakt: Van Havik tot Vredesheld. Op dinsdag 21 september - de Internationale Dag van de Vrede - wordt deze documentaire gelanceerd en jullie ontvangen dan ook de link naar de documentaire van 10 minuten.. De trailer van de docu is nu te zien via de volgende link:: https://www.dropbox.com/sh/kdv7jf2m2m0fh98/AADQ5KQWMr5taQceEQV-S-2ha?dl=0&preview=20210914+ALTES+v18+TRAILER+EN+subs.mp4

Op 21 september organiseert de Werkgroep Inclusieve Veiligheid een Webinar van 14:00 tot 16:00 uur De documentaire zal in aanwezigheid van de heer Edy Korthals Altes worden getoond. Bij het webinar zal ook aanwezig zijn Ralf Becker, trekker van het Duitse initiatief Sicherheit Neudenken. Verder zal er voldoende ruimte zijn om met elkaar gedachten uit te wisselen over de betekenis van de boodschap van Edy voor ons en wat we daarmee kunnen doen. Aanmelding voor het Webinar per mail naar info@samenveilig.earth.

Het verhaal van Korthals Altes is ook anno 2021 erg relevant. Dat verhaal verdient het om verteld te blijven worden. Daarom vriendelijk verzoek deze aankondiging te delen op jullie website en sociale media. Zegt het voort. 

En zo hebben we als coalitie, samen met de Werkgroep Inclusieve Veiligheid, een nieuwe stap gezet op zoek naar publiciteit voor onze idealen. Met bijzondere dank voor de steun van Peace Brigades Nederland, Eirene en Kerk en Vrede.

 

Een goede vredesweek gewenst , Vredesmissies zonder wapens.

15 september 2021

Waar blijft de beweging voor vrede?

De Vredesweek is een jaarlijks terugkerend appèl. Maar wat gebeurt daarmee?

In Den Haag, de stad van vrede en recht houdt dat niet over, vindt Rob van Essen. Lees zijn bijdrage in het oecumenische magazine 'Kerk in den Haag' van deze maand. 

Zijn overwegingen zijn wellicht ook elders dan in Den Haag actueel.

7 juni 2021

Ondertussen in Irak

Bij het Pausbezoek in Irak zijn overal enthousiaste menigten samengekomen. Wat te vrezen viel, gebeurde: veel Coronazieken, ook nogal wat sterfgevallen. Ook onze relatie vanuit 2002, Bisschop Mirkis van Kirkuk, werd ziek. Hij herstelt slecht, een chronische moeheid houdt hem aan huis. Gelukkig is die gemeenschap zeer actief, alle projecten gaan gewoon door. Van 2016-2019 werd dat door onze medewerkster YHS in beeld gebracht. Katholiek Utrecht maakt het nu zichtbaar.

Zie ook op de site van Kerk en Vrede onder projecten uitgebreider over de relatie met Irak.

2 juni 2021

Nieuw denken over vrede en veiligheid

              Nieuw denken over vrede en veiligheid

(Lezing Rotary  28 mei 2021 door  Edy Korthals Altes)

Beste mensen,

Veel dank voor het voorrecht om van gedachten te wisselen over een thema van de allergrootste betekenis voor de mensheid. Het gaat om niets minder dan overleven. Een gedachtewisseling te midden van een kring van mensen met rijke ervaring en inzicht.

Eerst iets over de Vredesprijs 2021. Deze werd mij uitgereikt door burgemeester Jan van Zanen op verzoek van de Coalitie Vredesmissies zonder Wapens en de Werkgroep Inclusieve Veiligheid. De achtergrond is mijn jarenlange betrokkenheid bij nationale en internationale initiatieven op het gebied van vrede en veiligheid. In mijn boek ‘Van Havik tot Vredesduif’ (2017) ben ik hierop ingegaan. Ik ben me goed bewust dat we leven in een wereld vol conflicten met onverkwikkelijke regimes en grove schendingen van mensenrechten. Toch zijn we gedwongen tot een nieuw denken over vrede en veiligheid. 

Over de aanpak van de grote uitdagingen waarmee de mensheid wordt geconfronteerd ben ik uiterst bezorgd. De wijze waarop wij omgaan met mens, materie en natuur strookt niet met het waarlijk mens zijn. Voor mij hangt dit samen met het verloren gaan van het zicht op het Transcendente, datgene wat ons overstijgt. De grote Europese filosoof Hans Jonas noemde dit “misschien wel de grootste vergissing in de geschiedenis van de mensheid”. We leven in een tijd waarin veel geld wordt verspild aan militaire uitgaven, terwijl wezenlijke bedreigingen onvoldoende aandacht krijgen. Door velen wordt de ecologische crisis als de grootste bedreiging van de human security gezien. Veel is al geschreven over de zorgwekkende toestand van onze planeet. Zo langzamerhand begint men gelukkig wakker te worden. Tal van initiatieven worden ontwikkeld. Veel geld wordt geïnvesteerd in nieuwe projecten. Daarentegen bestaat nauwelijks belangstelling voor de allergrootste bedreiging van het leven: de plotselinge vernietiging door militair geweld. De aandacht voor het kernwapen is volledig weggezakt. Astronomische bedragen worden besteed aan militaire uitgaven. Het gevaar voor een massale oorlog is daardoor toegenomen.

De Nederlandse defensiediscussie dient daarom geplaatst te worden in een breder kader. Het gaat om meer dan het brengen van een verbetering in de toestand van de krijgsmacht en het voldoen aan de NATO-verplichtingen. Uiteindelijk gaat het om de vraag hoe we met schaarse middelen verbetering kunnen brengen in de human security. Deze wordt niet alleen in gevaar gebracht door de progressieve aantasting van ons leefmilieu, pandemieën, armoede en massamigratie, maar vooral door de Doomsday Machine (Ellsberg).

 

Als mensen hebben wij de plicht het leven op de ons toevertrouwde planeet ongeschonden door te geven. Dat betekent een zorgvuldige omgang met de beschikbare middelen. Dit houdt in: bij de formatie van het nieuwe kabinet aandacht geven aan de prioriteit van bestedingen op verschillende terreinen. Het bij voorbaat accepteren van het streefcijfer van 2% voor Defensie past hier niet in. Wanneer Nederland aan deze NATO-norm zou voldoen, versnellen wij ook de March of Folly die nu gaande is.

 

Militaire uitgaven 

De wereldwijde militaire uitgaven benaderen de 2.000 miljard dollar, dat is ruim tweemaal hoger dan in de Koude Oorlog. Nog nooit in de geschiedenis was er zo’n gigantische voorbereiding op de mogelijkheid van oorlog. Niet alleen op de klassieke terreinen van land-, zee- en luchtmacht, waaronder de voortgaande nucleaire wapenontwikkeling, maar sedert enkele decennia ook  op die van ruimte, cyber en artificial intelligence. Voortgaan op deze weg voert onvermijdelijk tot een catastrofe op wereldschaal. 

Nog steeds wordt de discussie beheerst door de gedachte dat meer wapens een grotere veiligheid bieden. Dit is een levensbedreigende illusie in het nucleaire tijdperk. Het Romeinse adagium: ‘Wie de vrede wil, moet zich voorbereiden op oorlog’ is echt achterhaald door de spectaculaire ontwikkeling van wetenschap en wapentechnologie. Deze hebben ons geconfronteerd met een nieuwe werkelijkheid waaraan ons denken over vrede en veiligheid zich zal moeten aanpassen. Darwin heeft ons terecht gewezen op de onherroepelijke ondergang van een levend organisme indien dat zich niet aanpast aan de gewijzigde omstandigheden. Van Einstein is de verzuchting “Het kernwapen heeft alles veranderd behalve ons denken”. 

Er zijn nu nog steeds 13.000 kernwapens, enkele honderden daarvan staan op hair trigger alert. Deze beschikken over een vernietigingscapaciteit die vele malen groter is dan de bom die destijds Hiroshima verwoestte. De kolossale vernietigingskracht wordt beheerst door een uiterst complex systeem van communication, control en command. De mogelijkheid van menselijk- of technisch falen is geenszins uitgesloten. 

In de komende 10 jaar wordt nog eens 1.000 miljard dollar uitgetrokken voor nieuwe, nog effectievere kernwapens. Lockheed kreeg de opdracht nieuwe kernwapens te ontwikkelen met een reikwijdte van 500 tot 5.000 kilometer, die waarschijnlijk geplaatst worden in Polen en Roemenië. Dit verhoogt het gevaar dat Europa bij een eventueel conflict slachtoffer zal worden. Ook daarom is een Europees initiatief gericht op een nieuw vredes- en veiligheidsconcept van groot belang. 

Een nieuw concept van vrede en veiligheid

Te weinig wordt beseft dat 3 factoren ons dwingen tot het inslaan van een nieuwe weg:

• De enorme vernietigingskracht van de moderne wapens, met name kernwapens;

• De extreme kwetsbaarheid van de moderne samenleving (zo zichtbaar tijdens de coronacrisis);

• De zo sterk toegenomen onderlinge afhankelijkheid van de naties.

 

Moderne oorlog draagt op grond hiervan een geheel ander karakter dan de Tweede Wereldoorlog. De verwoestende werking zal onvoorstelbaar zijn, niet alleen door het kernwapen, maar ook door de combinatie van cyber warfare, wapensystemen in de ruimte en artificial intelligence. We leven in een paradoxale situatie. Het ‘succes’ van de spectaculaire voortgang in de wapentechnologie heeft gevoerd tot de onmogelijkheid van een effectief gebruik daarvan. In deze zin is oorlog obsoleet geworden.

De mensheid staat dan ook op een beslissend keerpunt. Een nieuwe aanpak van vrede en veiligheid of doormodderen op de bekende weg, die tot een mondiale ramp zal voeren. Voor het overleven is een fundamentele verandering in het denken absoluut noodzakelijk.

Een nieuw concept van vrede en veiligheid is niet gebaseerd op wederzijds verzekerde vernietiging maar op wederzijds verzekerde veiligheid (vertrouwen). Er moet een geven en nemen komen in internationale verhoudingen en het besef dat naties zich pas veilig kunnen voelen indien zij geen bedreiging voor de ander vormen, gebaseerd op respect voor elkaars vitale belangen. Een goed voorbeeld is het initiatief Sicherheit Neu Denken van Duitse kerken (Evangelische Landeskirche Baden).

Actiepunten

Wat kunnen we doen. Wakker worden!

• Op de scholen aandacht voor: vredesopvoeding, liefde voor de natuur en eerbied voor het leven. 

• Stimulering van de massale bewustwording van het grote gevaar dat de mensheid bedreigt. Hierin is met name een rol weggelegd voor de media, hoger onderwijs, vredesorganisaties en wereldreligies. 

• Stopzetting van de hervatting van de wapenwedloop op alle terreinen (kernwapens, ruimte, cyber, artificial intelligence), inclusief een verklaring van No First Use door de NATO. 

• Reductie wereldwijde militaire uitgaven, ook NATO-budget, gecombineerd met conversie van het militair industrieel complex. Voor de macht van dit complex  waarschuwde President Eisenhower al bij zijn aftreden.

• Het verminderen van de druk die tot een opjagen van de militaire uitgaven voert, onder meer door beter inzicht in de reële bedreigingen en krachtsverhoudingen. Wie bedreigt eigenlijk wie? De militaire uitgaven van de VS zijn ruim tien maal hoger dan die van Rusland. De West-Europese ruim driemaal hoger. De Chinese  zijn ongeveer een derde van de Amerikaanse. Uitgangspunt zou moeten zijn dat meer gelijkheid tussen de kernwapenstaten gaat ontstaan.

• In een nieuw concept van vrede en veiligheid wordt actief geïnvesteerd in diplomatie en in de effectieve aanpak van de humanitaire en ecologische problemen.

• Vredesconferenties: overleg over een leefbare toekomst in een wereld vol kernwapens. Het recente Finse initiatief voor een KSZE conferentie in 2025 verdient alle steun. Deze zou gevolgd kunnen worden door een Haagse Vredesconferentie. 

Nederland zou zich in NATO verband sterk moeten inzetten voor een nieuw vredes- en veiligheidsconcept. Juist voor Europa is dit van kardinaal belang. Hierin past het loslaten van de 2%-norm. Grotere veiligheid kan worden bevorderd door effectieve bundeling van Europese militaire kracht en specialisatie van de krijgsmachtdelen en niet door verhoging van nationale militaire uitgaven. Ook zou Nederland krachtig moeten pleiten voor de terugtrekking van Amerikaanse kernwapens in Europa en de ondertekening van het VN-verdrag tegen kernwapens. 

Tenslotte, de wedloop die thans wereldwijd gaande is, verslindt miljarden dollars voor de productie van wapens die niet gebruikt kunnen worden zonder het voortbestaan van de mensheid in gevaar te brengen. Deze middelen kunnen beter worden aangewend voor de aanpak van de grote uitdagingen waarmee onze wereld geconfronteerd wordt. We hebben te maken met een weerbarstige materie waarover verschillend wordt gedacht. De gedachten, die ik u heb voorgelegd, passen niet in het klassieke machtspolitieke patroon. Voor alle duidelijkheid: mijn betoog gaat over het beleid en niet over de mensen in de krijgsmacht voor wie ik het grootste respect heb. Voor mij staat echter vast dat een nieuw denken over vrede en veiligheid noodzakelijk is. Dit vereist een mutatie in het denken over internationale verhoudingen. 

Het is één of geen wereld. 

In wezen vereist dit een mutatie in ons denken, niets minder dan geestelijke vernieuwing. Weer zicht krijgen op het Transcendente en daarmee eerbied voor het leven. 

Graag doe ik een beroep op uw meedenken. 

 

24 mei 2021

Jood en Palestijn

Niet vergeten aan elkaar door te geven: op 22 mei 2021 werd er na die week van gruwelijk geweld over en weer, in Tel Aviv een masr gehouden van Palestijnen en Israeli vragend om vrede en einde van de bezetting. 

14 mei 2021

Palestijnen-Israël

Het bestuur van Kerk en Vrede heeft er geen behoefte aan een eigen verklaring af te geven nu het conflict Palestijnen - Israëli's weer zo afschuwelijk opgelaaid is. We kunnen ons aansluiten bij de termen die PAX er voor gebruikt. Zie deze link  

Ook vinden we het belangrijk dat er een oproep is gedaan door het OJCM tot vrede voor Jeruzalem.  

Alle zware woorden zijn gezegd; alle ernstige beschuldigingen geuit. Zelfs die van 'het is makkelijk grote woorden te gebruiken op grote afstand van de plek zelf waar men moordt en dood gaat'. We voegen er niks aan toe.
We denken nog wel na over een signaal aan onze eigen samenleving waarmee we voor elkaar boven tafel kunnen houden dat we wel geloven in dialoog. Tussen mensen die zonder dialoog conflicten zouden hebben. In de geest van: een leermoment voor alle mensen van goede wille.

Er is inmiddels ook een verklaring van IFOR: zie de link.

30 april 2021

Meer geld voor Defensie leidt tot meer onveiligheid

Op de opiniepagina van Trouw verscheen 30 april dit belangrijke artikel van Greetje Witte- rang en Harry Pals.

Defensie-adviseur Hugo Vijver reageert (Opinie, 19 april) op een eerder pleidooi tegen verhoging van het defensiebudget, hij pleit juist vóór verhoging. Maar in zijn afsluitende zin stelt hij ons gerust: het ging de vier legercommandanten ‘niet om een hoger budget, maar om een budget dat past bij de taken van de krijgsmacht’. Dat klinkt al veel redelijker dan de uit de lucht gegrepen NAVO-norm van 2% van het Bruto Binnenlands Product (wat voor Nederland een structurele verhoging van het Defensiebudget van 9 naar 14 miljard euro zou betekenen!). En dat roept de vraag op: wat verwacht de politiek van de krijgsmacht?

Terzijde: in de afgelopen weken zijn veel vraagtekens gezet bij de ondoorzichtige manier waarop het geld voor defensie wordt besteed, o.a. door de Algemene Rekenkamer. Discussie daarover – juist ook in de aanloop naar een nieuw regeerakkoord – zou prioriteit moeten hebben boven een herhaald pleidooi voor meer geld. 

Volgens Vijver speelt Defensie ‘een steeds belangrijker rol’ bij de aanpak van crises, epidemieën en klimaatverandering. Welke rol dan? Voor hulpverlening bij een pandemie of bij natuurrampen ten gevolge van klimaatverandering heb je geen peperdure gevechtsapparatuur nodig, die zit de hulpverlener eerder in de weg. En wat betreft het tegengaan van de klimaatverandering zelf: de militaire sector levert een enorme bijdragen aan de wereldwijde CO2-uitstoot (die bijdrage is onder druk van de VS bij het Klimaatakkoord van Parijs buiten beschouwing gelaten). Als defensie een bijdrage wil leveren aan de aanpak van klimaatverandering, zou zij zich eerst maar eens dezelfde taakstellingen op moeten leggen die ook voor andere sectoren zijn overeengekomen. 

Ja, defensie beschermt Nederland en Europa hardhandig tegen de toestroom van klimaatvluchtelingen, maar dat is geen aanpak van de klimaatverandering zelf! Bestrijding van internationale crises dan? Het is tijd voor een grondige evaluatie van de oorlogen die de afgelopen twintig jaar in het kader van de ‘War on Terror’ door het westen zijn begonnen in Afghanistan, Irak en Libië. Wie kan ontkennen dat die oorlogen de crises in die landen enorm vergroot hebben?

Vijver negeert het feit dat de NAVO gigantisch veel meer uitgeeft aan defensie dan Rusland en China samen. De kilheid die Vijver aan Poetin en Xi toedicht ervaren zij hoogstwaarschijnlijk bij ons. De grootschalige semi-permanente aanwezigheid van NAVO-troepen aan de Russische grens zal juist door de Russen als bedreiging ervaren worden en het lot van Navalny op geen enkele manier verbeteren. Integendeel. 

Ook hier is de enige remedie om het niet langer te zoeken in meer militaire dreiging, maar om – net als in het Helsinki-proces ten tijde van de Koude Oorlog – toenadering te zoeken. Dat kan alleen door langzame en taaie diplomatie, zoals die hopelijk op gang komt tussen de VS en Iran en waarvan we nu een begin zien tussen Iran en Saudi Arabië. Het recente Chinees-Amerikaanse gesprek over hogere klimaatambities brengt de wereld verder dan de keiharde confrontaties van de afgelopen jaren. 

Tenslotte: de overtuiging dat afschrikking een vorm van conflictpreventie zou zijn is uiting van een doodlopende politiek, die onze wereld al jaren in de greep houdt. Die politiek heeft ons genocidale kernwapens opgeleverd, en steeds hogere militaire uitgaven. En die politiek leidt steeds weer tot nieuwe conflicthaarden en verdere escalatie. Zo wordt de wereld onveiliger in plaats van veiliger. 

Greetje Witte-Rang

Harry Pals

 

3 maart 2021

Moderne oorlogsvoering

Afgelopen vrijdag 27 februari was er een webinar van Pax over aspecten van de moderne oorlogvoering onder de titel 'The war of tomorrow'. Deskundigen lieten in eerste instantie hun licht schijnen op de gevolgen vooral van drones en de al of niet beheersbaarheid ervan. Vervolgens het ethische kader rondom het gebruik van deze middelen.

Een hoge NL militair liet onverhuld merken dat de technische wensen van defensie en de innovatie van ons eigen silicon valley in Eindhoven zeer geregeld met elkaar contact hebben. Ons eigen militair industrieel complex om het maar eens ouderwets te zeggen.

Het was klip en klaar dat het grootste deel van de deelnemers aan het webinar fors tegen het gebruik van deze middelen was, daar de menselijke factor en de beslissing ver van het in te zetten geweld komen te staan. De gespreksleider deed een sterke oproep om al onze reflecties naar Pax te sturen. Dat doe ik dan bij deze. Het viel mij op dat er vrijwel uitsluitend over drones gesproken werd, terwijl het de vraag is of dat nu de enige innovatie is die zorgen baart. Als de industrie zo innovatief is, wat staat er dan nog meer op de rol? De militair in het gezelschap gaf zelfs aan dat bepaalde ontwikkelingen geheim zijn. Vermoedelijk is er nog een mer à boire aan nog niet te overziene techniek die gewoon nog niet in het openbaar zichtbaar is. Maar opvallender vond ik het gegeven dat er blijkbaar onuitgesproken van de veronderstelling werd uitgegaan dat oorlog op deze wijze op de een of andere wijze toch verantwoord is en dat het naief zou zijn daar niet in mee te gaan. Inzet van deze middelen staat dan wel (een beetje) ter discussie, maar het leidt geen twijfel dat ze hoe dan ook zullen worden ingezet en dat de Nederlandse wapenindustrie daarin een rol speelt.

Maar er is nog een ander aspect. De voorgegeven vragen lijken in dit type discussies nooit aan de orde te komen. Wat is eigenlijk veiligheid en niet alleen voor het kleine Nederland, maar ook voor de rest van de wereld? Weten we wat echte veiligheid is voor de Chinezen, voor Rusland enz. Is daar überhaupt gesprek met hen over? Ik heb bijvoorbeeld geen idee wanneer een gemiddelde Chinees zich veilig zou voelen, en wijzelf?
Op de radio zijn er voortdurend spotjes die pleiten voor verhoging van defensie uitgaven. We zouden het bij een aanval nog geen drie dagen uithouden zo werd gezegd. Wat betekent zo'n uitgangspunt? Dat er miljarden moeten worden geinvesteerd om het b.v 10 dagen uit te houden? Het lijkt er op dat dit type denken aan het einde van zijn mogelijkheden is vergelijkbaar met het denken in de tachtiger jaren over kernwapens. Het politieke blokje in het tweede uur van het webinar viel mij ook niet mee. GroenLinks wil graag meeregeren en heeft flink wat water in de wijn gedaan en zit zodoende dichter bij D66 dan ooit. Het idee bestaat dat je met allerlei reguleringen de zaken beheersbaar en maakbaar kan maken. Als we iets hebben geleerd de laatste jaren is dat het gebruik van wapens vrijwel altijd tot escalatie leidt en niet tot het vestigen van een democratie laat staan stabiliteit. Investeren in substantiele civiele interventies is tot nog toe marginaal. Ik wacht op een volgend webinar, waarbij het gaat over de vrede  van morgen en de forse investeringen die daarbij horen.

 

Henk Baars, voorzitter vereniging Kerk en Vrede.

Den Haag 1 maart 2021

 

22 februari 2021

Aswoensdag 2021

Geweldloze aanval op het Ministerie van Defensie

 

Op Aswoensdag 17 februari trok een kleine groep gelovigen met as op hun hoofd in processie naar het gebouw van het Ministerie van Defensie, aan de Kalvermarkt in Den Haag. We wilden met iets van die as dat gebouw ‘tekenen’, om duidelijk te maken dat ook dat gebouw waarin de oorlog wordt voorbereid uiteindelijk slechts stof en as is.

Aanleiding daarvoor is het verdergaan op de weg van het moderniseren van de kernwapens die ook in Nederland liggen. En moderniseren betekent dat de kans dat deze alles verwoestende wapens ook ingezet worden toeneemt. 

Het was wel spannend, we mochten niet op de muur schrijven, was ons van tevoren te verstaan gegeven. De 3 mensen die dat wel deden werden onmiddellijk in de kraag gegrepen door de marechaussee en beboet. De Benedictijn die de as op het gebouw strooide kreeg alleen een vermaning. Natuurlijk: een overheidsgebouw bekladden is een overtreding – hoewel: houtskool is na een regenbui weer weg. Hoe dan ook: meewerken aan het bezit en mogelijk gebruik van massavernietigingswapens is een grotere mis-daad. Ik schreef op de stoep, dat mocht, als we het bij vertrek weer weg zouden halen; dat heb ik niet gedaan, ik beken. 

Wat haalt het allemaal uit? Het is een wake-up-call, om allereerst mezelf weer te binnen te brengen: massaal wapentuig is tuig, niet normaal, niet volgens de normen van rechtvaardig samenleven.
Toen we naar boven keken zagen we dat bovenop de voorgevel van het gebouw in oud-Nederlands geschreven staat: 'Mijn schild ende betrouwen zijt Gij o God mijn Heer'. De kenner herkent meteen het door kerkmensen graag gezongen 6e couplet van het Wilhelmus. Op zo'n gebouw is dat godslasterlijk - althans belastering van de God van de bevrijding, want de tekst wil juist getuigen van vertrouwen op een God die ons redt met andere wapens dan 'paarden en wagens', de bijbelse aanduiding van tanks en straaljagers.

 

Harry Pals

Zie ook brief die Henk Baars nav deze viering schreef aan de burgemeester van Den Haag.

30 oktober 2020

Afwijzing kernwapens

WCC viert de 50e ratificatie van het Verdrag inzake het verbod op kernwapens

De Wereldraad van Kerken (WCC) verwelkomt en viert de bekrachtiging door 50 staten van het Verdrag inzake het verbod op kernwapens (TPNW), dat voor het eerst streeft naar een alomvattend verbod op het ontwikkelen, testen, produceren en aanleggen van voorraden, stationering, overdracht, gebruik en dreiging met het gebruik van kernwapens, evenals verplichtingen voor slachtofferhulp en milieusanering.

Decennialang heeft de Wereldraad van Kerken op internationaal niveau gepleit voor samenwerkings-inspanningen om de ontwikkeling, het testen en het gebruik van kernwapens te verbieden en heeft zij samengewerkt met kerken om hun regeringen de immoraliteit van kernwapens en de noodzaak van hun totale eliminatie te benadrukken.

"De 50ste ratificatie is een belangrijke mijlpaal op weg naar de totale eliminatie van kernwapens", legt Peter Prove uit, directeur van de Commissie van de Kerken voor Internationale Aangelegenheden. ”Het heeft nu de aanzet gegeven tot de periode van 90 dagen waarna het Verdrag van kracht wordt, wat betekent dat er een nieuwe normatieve norm in het internationaal recht is gecreëerd en - voor de staten die er partij bij zijn - het Verdrag nu is geïmplementeerd."

Critici van de TPNW - met name de regeringen van de negen landen die kernwapens blijven houden en ontwikkelen, en die van landen die denken te worden beschermd onder de 'paraplu' van nucleair bewapende staten - proberen de betekenis ervan te minimaliseren door te wijzen op het feit dat de staten die het verdrag hebben geratificeerd sowieso geen kernwapens hebben.

Hoewel de TPNW de staten die er geen partij bij zijn niet bindt, creëert het een nieuwe mondiale norm voor het afwijzen van kernwapens, die naar verwachting hun gedrag zal beïnvloeden en beperken. Zoals dr. Emily Welty, vice-moderator van de WCC's Commission of the Churches on International Affairs (CCIA) en ontwapening academicus en activist, uitlegt: “een blik terug in de geschiedenis van andere verdragen, die wapens zoals clustermunitie, landmijnen, hebben verboden, chemische en biologische wapens, toont aan hoe een wettelijk verbod het gedrag van alle staten kan beïnvloeden. Naarmate die wapens over de hele wereld steeds meer gedelegitimeerd en gestigmatiseerd werden, reageerden regeringen positief op de groeiende interne en externe druk waarmee ze aan de goede kant van de geschiedenis stonden, en zetten ze zich uiteindelijk in voor een volledig wettelijk verbod op dergelijke wapens. "

Naast het groeiende stigma dat aan het bezit van dergelijke massavernietigingswapens kleeft, worden de regeringen van de negen nucleair bewapende staten geconfronteerd met toenemende binnenlandse woede over de enorme sommen die ze elk jaar uitgeven om hun kernwapenarsenaal in stand te houden en te ontwikkelen wanneer deze middelen in plaats daarvan zouden kunnen worden toegepast ter ondersteuning van gezondheidszorg, onderwijs en alle andere essentiële diensten die nodig zijn om mensen te beschermen tegen de huidige pandemie en om een nieuwe te voorkomen.

De staten die partij zijn bij het Verdrag, evenals waarnemende staten, zullen ergens volgend jaar bijeenkomen voor een eerste vergadering van de TPNW-staten, die partij zijn en besluiten nemen over de uitvoering ervan. Relevante instellingen en niet-gouvernementele organisaties kunnen ook deelnemen als waarnemers.

Bron: WCC WEEKLY 29-10-2020

Zie ook: "Gezamenlijke interreligieuze verklaring roept op tot afwijzing van kernwapens" - WCC persbericht (6 augustus 2020)

11 september 2020

Vredesspiraal september 2020

Onder Vredesspiraal is nu het nummer voor de vredesweek 2020 beschikbaar als pdf.

En in de winkel kunt u een papieren expl. bestellen.

14 augustus 2020

Interview met Edy Korthals Altes

Graag maken we iedereen attent op deze you tube film. Een gesprek met Edy Korthals Altes.

Hij is een groot actievooerder tegen het maken van nieuwe kernwapens. Een erg boeiend interview, maar je moet er wel even voor gaan zitten. Alles staat er prima op een rijtje. Ontzettend knap hoe Korthals Altes zijn stof beheerst. En indringend de urgentie ervan deelt. 

6 mei 2020

Raad van Kerken spreekt zich uit tegen nieuwe kernwapenwedloop

De Raad van Kerken in Nederland maakt zich ernstig zorgen over de nieuwe kernwapenwedloop die
op gang gekomen is na het opzeggen van belangrijke wapenbeheersingsovereenkomsten.
Het is dit jaar niet alleen 75 jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog beëindigd werd, maar ook 75
jaar geleden dat de eerste atoombommen op de steden Hiroshima en Nagasaki werden afgeworpen,
die honderdduizenden burgers een vreselijke dood injoegen. 
Daarnaast is het 50 jaar geleden dat het internationale verdrag tegen de verdere verspreiding van
kernwapens, het non-proliferatieverdrag (NPT), werd ondertekend. Daarin beloofden de
ondertekenaars in artikel VI om door onderhandelingen te komen tot totale kernontwapening.
Eind april van dit jaar stond er een zogeheten toetsingsconferentie van dat verdrag geagendeerd bij
de Verenigde Naties in New York. Het lag in de bedoeling dat deze deels zou worden voorgezeten
door de Nederlandse delegatie. 
Met het oog hierop nam de Raad van Kerken zich voor om het eerder in de jaren tachtig
uitgesproken onvoorwaardelijk ‘nee’ tegen kernwapens te herbevestigen en stelde een verklaring
tegen de nieuwe kernwapenwedloop op.
De toetsingsconferentie van het NPT werd vanwege de corona-crisis uitgesteld tot volgend jaar. De
Raad van Kerken hoopt dat de Nederlandse delegatie tijdens die uitgestelde conferentie van volgend jaar zich sterk zal maken voor het eindelijk naleven van artikel VI, zodat internationale onderhandelingen gestart kunnen worden om tot algehele kernontwapening te komen. Dit zou in lijn zijn met de regeringsverklaring dat ‘de Nederlandse regering zich blijft inzetten
voor een kernwapenvrije wereld’.

( KenV: We verwijzen ook naar een artikel in Trouw: https://www.trouw.nl/religie-filosofie/kerken-weer-ten-strijde-tegen-kernwapens~b3a1d290/ )

de tekst van de verklaring vindt u in de pdf hieronder.

25 maart 2020

Ondertussen in de wapenindustrie

Iedereen heeft natuurlijk wel iets anders aan zijn of haar hoofd. Ook de koning noemde het niet, toen hij ons toesprak. Maar terwijl iedereen angstig is ivm het Corona-virus (en terecht alles uit de kast haalt om te helpen) is in Papendrecht rustig de verhuizing gaande naar het nieuwe internationale hoofdkantoor van Fokker. Bekend van burgerluchtvaart, natuurlijk. Maar deel van een concern dat serieus oorlogsmateriaal ontwikkelt. 

De officiele opening komt later natuurlijk.
Jan Anne Bos had aangeboden een 'alternatieve rede' tgv de opening te houden. Niet om op Fokker in te hakken. Maar om zeg maar de besmetting met het bewapeningsvirus te signaleren. Hij werd ferm afgewezen. Het is een gemiste kans voor de wapentechnici om aan te geven hoe serieus hun business is. 

Voor RTVPapendrecht is de alternatieve openingsspeech al vast uitgesproken. 
De tekst compleet met tekening van Len, waarvoor dank, vind je hier. 

Je kunt het nog beluisteren 

- ga naar rtvpapendrecht.nl

- klik op Radio

- klik helemaal onderaan op uitzending gemist 

- de programma's staan alfabetisch, scroll naar beneden naar Praatpaal

- 24 maart en dan het stukje 21.00 uur. En wel tegen het einde.

9 januari 2020

oorlogsdreiging als vanouds

Weer dreigt een oorlog om drogredenen

(Dit artikel verscheen in Nederlands Dagblad dd 9 januari 2020)

In het TV-programma Op1 heeft minister van Defensie Bijleveld ‘begrip’ uitgesproken voor de dodelijke Amerikaanse aanslag op de Iraanse Soleimani van vrijdag 3 januari. De minister steunt daarmee een nieuwe stap in de geweldsspiraal in het Midden-Oosten, die uiterst verontrustende herinneringen oproept aan een Amerikaanse militaire actie van zeventien jaar geleden. In 2003 rechtvaardigde de toenmalige Amerikaanse regering de inval in Irak met de bewering dat Saddam Hussein over massavernietigingswapens beschikte. Al lang vóór de invasie werd dit door experts sterk betwijfeld, en zij kregen gelijk. De inval van 2003 was, met andere woorden, op een voorwendsel gebaseerd. Of, straffer uitgedrukt: op een drogreden.

 

Als rechtvaardiging van de aanslag van 3 januari is nu door Trump en anderen in zijn regering beweerd dat Iran van plan zou zijn om Amerikaanse doelen aan te vallen, hetgeen onmiddellijke actie noodzakelijk maakte. Deze buitengerechtelijke executie wordt voorgesteld als 'pre-emptive strike' - precies de term die in 2003 ook werd gebruikt bij de invasie van Irak. En net als in 2003 worden de beweringen van de Amerikaanse regering steeds sterker door experts betwijfeld. De bondgenoten van de VS lopen dus groot risico om - opnieuw - betrokken te worden in een oorlog die op een drogreden gebaseerd is. Ook Nederland, dat op het punt staat om een fregat naar de Perzische Golf te sturen. Maar wordt het niet veeleer hoog tijd dat Europa, en dus ook Nederland, zich distantieert van de roekeloze geweldsstrategie van Trump c.s. en een eigen positie gaat kiezen die voluit inzet op diplomatieke oplossingen?

 

Met de aanslag op generaal Soleimani geeft de VS bovendien een levensgevaarlijke boodschap af, niet alleen aan Iran, maar ook aan de rest van de wereld. Het ging kort en goed om de buitengerechtelijke executie van een buitenlandse topmilitair. Dit geeft het signaal af dat iedere generaal of regeringsleider die Washington in de wielen rijdt, zomaar vermoord kan worden. Wat doet dit met de stabiliteit in de wereld? Ook hier: moeten we daar als Europa aan willen meewerken?

 

Tenslotte: het is goed mogelijk dat Trump - die volgens de berichtgeving persoonlijk bevel tot de aanslag gaf - nog een andere reden had voor de aanslag. Nog geen drie weken geleden besloot het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden tot het starten van een afzettingsprocedure tegen de president. Een oorlog met Iran zou dé manier zijn om de aandacht af te leiden van Trump's binnenlandse problemen, en hem ook nog eens versterken in zijn geliefde image als krachtpatser. In lijn daarmee dreigde hij kort na de aanslag ook nog eens met aanvallen op 52 vergeldingsdoelen die van belang zijn voor Iran en de Iraanse cultuur. Geen militaire doelen dus, maar hoogstwaarschijnlijk civiele doelen. Dergelijke aanvallen zouden een grove schending betekenen van het internationaal humanitair recht.

 

Met het uitspreken van ‘begrip’ en zeker met het sturen van een marineschip naar de regio dreigt de Nederlandse regering zich in deze omstandigheden medeplichtig te maken aan een op handen zijnde oorlog die op drogredenen gebaseerd is. Aangesticht door een onverantwoordelijke Amerikaanse president die het internationaal recht aan zijn laars lapt. Als onze regering nog een grein respect heeft voor de internationale rechtsorde, die de Nederlandse staat volgens de Grondwet gehouden is te bevorderen, vertrekt dat schip niet. En gaat Nederland zich sterk maken voor Europees diplomatiek initiatief in plaats van bij te dragen aan nog meer geweld in een regio die toch al in brand staat.

 

Heleen Ransijn

Theoloog en lid van Kerk en Vrede

18 oktober 2019

Impressies Vredesweek 2019 (2)

Stoere jongens, ferme vredesknapen

br. Jehannes Regnerus

Tien, elf, twaalf jaren jong. Beginnende pubers. Maar … ze zijn er! Hulde!

Bij de fredeskuier, de Walk of Peace (toe dan maar) op donderdagmiddag 26 september. Het weer is druilerig, het heeft hen niet weerhouden te komen en mee te wandelen. Uit nieuwsgierigheid, of is het betrokkenheid? Betrokkenheid, gevoed door de gastlessen die Roelof Akse en de schrijver dezes hebben verzorgd? Ach, die volwassenen toch met hun achterdochtige vragen.

Ze zijn er! Een kleine twintig. Hé, merkwaardig, het zijn er, op één na, allemaal jongens. En wat willen ze allen dolgraag de vredesvlag vasthouden, die de stoet van pakweg twintig kinderen en twintig volwassenen vooraf gaat. Er wordt driftig gevlagd met een drietal vlaggen, wat een vredesenthousiasme! Ter geruststelling: de vlaggen hebben het overleefd.

De kuier gaat langs de Zuidkade, langs kroegen, smoezelige restaurantjes, winkels. Richting het centrum, om precies te zijn naar de Vermaning. Twee pleisterplaatsen worden aangedaan: het kerkje van baptistengemeente Elim (de oase tijdens de barre tocht van de Israëlieten naar het beloofde land, o zo toepasselijk dus) en de Grote Kerk. Er wordt geconcentreerd geluisterd naar het verhaal waarin een meisje en een jongetje de ruziemakende volwassenen leren hoe in vrede te leven: De kinderbrug. Ook Bram Grandia, van Kerk en Vrede, geniet met volle teugen. Het is een verhaal in drie ‘afleveringen’, eindigend in de Vermaning. Met een happy end.

In de Vermaning wordt het nog happier. Met lekkere hapjes vanuit vele hoeken van de wereld: vijgen, amandelen, dadels, Marokkaanse viskoekjes, blokjes kaas. Naast vrede, verbindt ook eten over alle grenzen heen. Als uitsmijter van de fredeskuier worden er kraanvogels gevouwen, met de techniek van origami. De vogel heeft een prominente plaats bij de jaarlijkse herdenkingen, op 6 augustus, van de atoombomaanval op Hiroshima.

Het verhaal van Sasaki Sadako wordt verteld. De aandacht is al weer optimaal. Sasaki overleefde, 6 augustus 1945, in eerste instantie de vuurzee na het tot ontsteking brengen van de Amerikaanse atoombom op haar stad, Hiroshima. Ze was toen pas twee jaar oud. Toen Sasaki opgroeide was ze een sterk, atletisch meisje. Vooral in hardlopen was ze erg goed. Toen ze op elfjarige leeftijd aan het trainen was voor een belangrijke wedstrijd werd ze onwel. Diagnose: leukemie, opgelopen als gevolg van blootstelling aan de straling van de atoombom. Een goede vriendin van Sasaki vertelde haar een legende dat iedereen die 1000 kraanvogels vouwt een wens mag doen. Sasaki hoopte dat de goden haar een wens toe zouden staan en dat ze weer in staat zou zijn hardloopwedstrijden te doen. Sasaki bleef veertien maanden in het ziekenhuis en vouwde meer dan 1300 papieren kraanvogels. Het mocht helaas niet baten, ze overleed op twaalfjarige leeftijd.

Het vouwen van kraanvogels is niet bepaald gemakkelijk, maar de kinderen van basisschool Het Mozaïek, met rode konen en puntjes van de tong naar buiten, slagen met verve. Met een enkele gehandicapte kraanvogel, aldus één van hen. Maar dat kan de pret niet deren!

De fredeskuier van 26 september, het was een vredesfeest in Drachten!

24 juli 2019

Brief vredesbeweging

Delft, 23 juli 2019  

aan: De Minister van Buitenlandse Zaken 

Hooggeachte heer Blok, 

Uit de op 15 juli 2019 door u en minister Bijleveld aan de Tweede Kamer verzonden brief, hebben wij vernomen dat Nederland overweegt om een oorlogsfregat naar de Straat van Hormuz te zenden. Dit gezien de internationale spanningen die er momenteel zijn. Als doel van het zenden van het fregat wordt in de brief genoemd: het garanderen van de vrije maritieme doorvaart.

Het baart ons echter veel zorgen dat dit een verzoek betreft dat niet afkomstig is van de Verenigde Naties maar van de Verenigde Staten. Immers zijn de huidige internationale spanningen in dit gebied in belangrijke mate het gevolg van de opzegging door de VS van het nucleaire akkoord dat de internationale gemeenschap sloot met Iran. Deze gang van zaken leidt nu tot een bedreigende en gevaarlijke situatie die ook internationaal grote spanningen, escalatie en zelfs oorlog in de hand kan werken. Hierdoor dreigt niet alleen oorlog voor Iran maar ook voor meerdere omliggende landen. Oorlog zal in deze regio nog veel meer menselijk leed teweeg brengen dan er al is. En dit zal zeer waarschijnlijk ook vele onschuldige mensen raken en nog meer vluchtelingen creëren. 

Alleen al om deze redenen zou Nederland geen olie op dit vuur moeten gooien. Naast de aanzienlijke kosten van deze operatie, zal het zenden van een oorlogsschip ongetwijfeld worden opgevat als het kiezen van de kant van één partij in de regionale machtsstrijd tussen Iran en Saoedi-Arabië. Dit zijn allebei landen waarbij we ons ernstig zorgen maken om de mensrechtensituatie. 

In plaats van de inzet van militair materieel zijn wij een zeer groot voorstander van een intensieve diplomatieke benadering. Graag zouden wij hierom zien dat alle betrokkenen aan tafel worden uitgenodigd. Dit zodat de angsten en spanningen in de regio concreet bespreekbaar kunnen worden gemaakt. Wij willen daarom heel graag dat Nederland een constructieve dialoog op gang brengt met de tegenover elkaar staande partijen. Dit willen wij zo mogelijk in samenwerking met Europa en andere landen. Immers zijn diplomatie, dialoog en sterke overtuigingskracht altijd de beste manieren om oorlogsdreigingen te de-escaleren en om militair ingrijpen en oorlogen preventief tegen te gaan. 

Wij willen u daarom dringend verzoeken om af te zien van stappen die de dreiging van een oorlog zullen vergroten. En om diplomatie als een krachtig instrument in te zetten mede ten behoeve van een dialoog tussen de regeringen van Iran en de VS. Dit om een vreedzaam overleg te bevorderen en om zodoende mogelijk sterke verdragen rondom precaire situaties te sluiten. We leven immers niet meer in het stenen tijdperk en communicatiemogelijkheden en praktische, creatieve en vreedzame oplossingen voor problemen zijn er altijd te vinden. Het is heel goed mogelijk om te onderhandelen over geschilpunten totdat er een formule en/of oplossing is gevonden die voor iedere deelnemer aanvaardbaar is. 

Voor een diplomatieke oplossing willen wij graag onze kennis en ervaring op het gebied van geweldloze conflictoplossing ter beschikking stellen. Heel graag worden wij door u uitgenodigd om hierover van gedachten te wisselen. 

In afwachting van uw reactie, met wereldvredegroet, 

(Chris Geerse, wnd. voorzitter Vredesbeweging Pais) 

Deze aangelegenheid wordt bij ons behandeld door Catharina van Staveren. Zij is voor nadere toelichting bereikbaar op 06 232 45 122. 

De volgende 22 vredesorganisaties onderschrijven deze brief : 

BURUNDIAN WOMEN FOR PEACE AND DEVELOPMENT (BWPD) www.bwpd.nl DOOPSGEZIND WERELDWERK www.dgwereldwerk.nl EIRENE www.eirene-nederland.org ENSCHEDE VOOR VREDE www.enschedevoorvrede.nl HAAGS VREDESINITIATIEF (HVI) www.haagsvredesinitiatief.nl HAAGS VREDES PLATFORM (HVP) www.haagsvredesplatform.nl KERK EN VREDE www.kerkenvrede.nl MASTERPEACE www.masterpeace.org MULTICULTURAL WOMEN PEACEMAKERS NETWORK (MWPN) www.mwpn.org PEACE SOS www.peacesos.nl RELIGIEUS GENOOTSCHAP DER VRIENDEN (QUAKERS) www.quakers.nu STICHTING CENTRUM EMMA www.emmacentrum.nl STICHTING VREDESBUREAU HEERLEN STICHTING VREDESCENTRUM EINDHOVEN www.stichtingvredescentrumeindhoven.nl STICHTING VREDESBUREAU EINDHOVEN www.vredesburo.nl UNITING FOR PEACE UK http://www.unitingforpeace.com PLATFORM VROUWEN & DUURZAME VREDE https://vrouwenenduurzamevrede.nl STOP WAPENHANDEL www.stopwapenhandel.org VD AMOK www.vdamok.nl VREDESBEWEGING PAIS www.vredesbeweging.nl WERELD FEDERALISTEN BEWEGING (WFBN) www.wfbn.nl WORLDPEACE.NL www.worldpeace.nl 

En op persoonlijke titel: J. FREDERICK ARMENT, EXECUTIVE DIRECTOR, INTERNATIONAL CITIES OF PEACE USA arment@fredarment.com 

 

Vredesbeweging Pais Voor een vreedzame en leefbare wereld 

Bestuur Ezelsveldlaan 212 

2611 DK Delft tel.: 015-785.01.37 e-mail: info@vredesbeweging.nl 

 

12 juli 2019

„In Vrede Samenleven”

In maart hadden we in Utrecht het symposium „In vrede samenleven”, georganiseerd samen met
de Raad van Kerken en de Katholieke Vereniging voor Oecumene. Oorspronkelijk gepland in
september 2018 met Pater Jacques Mourad, die gevangen was bij ISIS. Door ernstige ziekte
moest het symposium toen worden gecanceld. Zijn medebroeder Jens Petzold nam in maart zijn
plek in.
Op het symposium waren de twee andere sprekers Rasid Bal en Marcel Poorthuis. De Katholieke
Vereniging voor Oecumene heeft alle bijdragen gepubliceerd in een digitale publicatie, in
Perspectief 2019-44, de pagina’s 21-46.
Zeer de moeite van het lezen waard.
Bereikbaar via deze link:
 

Indien de link niet functioneert: www.oecumene.nl, dan klikken op publicaties en dan op Perspectief.
Er verschijnt een icoon van het blad waarin u kunt bladeren naar de inhoudsopgave en dan pagina 21 aanklikken..

22 juni 2019

Naar een kerk met verbeelding

De vredesspiraal van Juni 2019 vestigde de aandacht op een boek van Dick Tieleman. "Naar een kerk met verbeelding". Download hier de digitale versie. 

13 april 2019

Navo verdient geen heiligverklaring

De Navo is 70 jaar geworden. Heleen Ransijn en Koos van der Bruggen plaatsen enkele kanttekeningen bij alle vreugde en felicitaties. (Trouw 13 april 2019, blz. 27)

Over weinig zijn politici en media het zo met elkaar eens als over de Navo. Afgelopen weken buitelden ze zowat over elkaar heen om de lofzang op het 70-jarig bondgenootschap te zingen. Het was net een heiligverklaring. Het lijkt dan ook vloeken in de Atlantische kerk als er ook wat vragen bij dit jubileum worden gesteld. Toch is daar alle reden voor: de Navo is niet heilig. In zeventig jaar is de verdragsorganisatie uitgegroeid tot de grootste militaire macht op de planeet. Ooit opgericht ter verdediging van het grondgebied van de landen in West-Europa, heeft ze sinds de val van de Sovjet-Unie haar invloedssfeer drastisch uitgebreid doordat verschillende landen uit het voormalige Warschaupact zich aansloten. De uitbreiding van de Navo en de invasies in Afghanistan in 2001 en die in Irak in 2003 hebben de militaire voetafdruk van de Navo-landen substantieel vergroot. Niet ten onrechte wordt dit door Rusland beschouwd als een schending van de afspraken die zijn gemaakt aan het eind van de Koude Oorlog. Voor wie deze gegevens nuchter bekijkt, is het alleszins voorstelbaar dat de Navo in de ogen van Rusland een zeker zo grote bedreiging vormt als andersom. Veel van het gedrag van Poetin kan uit dit ongenoegen verklaard worden, zij het dat zijn optreden (bijvoorbeeld op de Krim) daarmee nog niet gerechtvaardigd wordt.

Democratisch

Het is ook van belang vast te stellen dat het conflict tijdens de Koude Oorlog in belangrijke mate werd gekenmerkt door de ideologische verschillen tussen het communistische Oostblok en de kapitalistische staten in het Westen. Zo’n ideologisch conflict speelt nu in het geheel niet meer. Rusland is een ongeremd kapitalistische staat geworden met een formeel democratische, maar in de praktijk autocratische regering. Maar daarin verschilt het land nauwelijks van meerdere Navo-landen. De karakterisering van de Navo als gemeenschap van democratische staten verdiende en verdient een behoorlijke relativering. Het Portugal van Salazar kon en de autoritaire regimes van Erdogan en Orbán kunnen zonder probleem lid blijven. Ondanks alle spierballentaal en dreigementen van Poetin c.s. is de militaire kracht van Rusland beperkt in vergelijking met die van de Verenigde Staten en de Navo. Voor wie moet afgaan op het commentaar van deze en andere kranten, is het echter juist de Navo die aan alle kanten bedreigd wordt (Commentaar, 4 april). Zonder terughoudendheid wordt gepleit voor meer militaire uitgaven. Nog afgezien van de vraag of een verdere toename van het budget überhaupt zinvol kan worden besteed aan mensen en middelen, mag toch de vraag worden gesteld of een louter militaire reactie van een reeds superieur bondgenootschap zal leiden tot een echte oplossing van de wereldwijde problemen. Het is hoog tijd om het vertrouwde patroon van steeds meer militair machtsvertoon los te laten als antwoord op de reële uitdagingen waar de wereldbevolking voor staat. Een internationale inspanning om ervoor te zorgen dat de rest van de wereld een even veilige plaats wordt als Europa dat nu al is, lijkt veel meer op haar plaats. Maar hier is geen zicht op, zolang Rusland, China en vele andere landen alle aanleiding hebben om eveneens een militair antwoord te geven op de enorme militaire presentie van de Navo. Gevolg: duur betaalde schijnveiligheid met de rest van de wereld als toekijkende verliezer.

 

Heleen Ransijn, theoloog

Koos van der Bruggen, polticoloog

beiden lid van Kerk en Vrede

11 januari 2019

Wederopbouw in Noord Irak

De mensen durven het nog niet echt hardop te zeggen, maar er leeft hoop. Hoop dat het eindelijk allemaal voorbij is, alle ellende die buitenlanden over hen uitstulpten. In Irak kwam het niet tot een burgeroorlog, alle groepen zochten elkaar voortdurend op, om dat te verhinderen. Het is ze gelukt, en zo gaat ook het opbouwen relatief gezamenlijk. De groepen staan niet scherp tegenover elkaar, al valt er hier en daar best wel wat te verzoenen. En in enkele regio’s zijn kleine milities die nog voor onrust zorgen: sjiieten, die het meeste onder ISIS leden.

Er leeft dus hoop. Bisschop Mirkis toonde die hoop altijd al door te bouwen waar dat nodig was. Bouwen als pastoraat van hoop. In een buitenwijk van Kirkuk begon het bisdom 3 jaar geleden met de bouw van een school, gemeenschapsruimte (en nieuwe kerk in toekomst). Dit vanwege de enorme volksverhuizingen die gaande waren richting Kirkuk. De gelden waren er, mooie plannen, de regering had grond cadeau gedaan en wacht nu op de school - bij een hele nieuwe woonwijk.

De school zou dit jaar 2019 klaar moeten komen. Zusters uit India nemen de verantwoordelijkheid. Mirkis had voorzien, dat de bouwmaterialen ooit duurder zouden worden na ISIS. Met een cementfabriek heeft hij indertijd gedeald dat ze voor de prijs van toen zouden blijven leveren.

Maar ja, rond Mosul wordt dus druk gebouwd. Het laatste jaar zijn de prijzen verdubbeld. Dus voor de afwerking van de school - een dubbelschool, van 6 - 18 jaar, zijn de prijzen ook meer dan verdubbeld, en is er ineens een gat in de kas. Nog zo’n  $ 700.000 moet nu gevonden worden.

Het bisdom hielp de Yezidi studenten, omdat die door niemand werden geholpen. Die zitten in Bashiqa, ver van Mosul, omdat een bisschop in Mosul hen niet in „zijn” christelijke regio wenste. Een jaar lang heeft het bisdom het volgehouden hen maandelijks fors te helpen, dat ging de laatste maanden op het tandvlees, maar steun uit Nederland heeft hem nog twee maanden verder geholpen. Het studiejaar kon worden afgemaakt. De coördinator weet precies wie van die Yezidi de meeste nood hebben. Dus zodra er geld komt uit buitenlanden voor de studenten, wordt het vanaf de armsten verdeeld tot het op is.

Want ook: sinds 2017 ISIS werd verdreven menen buitenlanden dat alles nu in orde is. Probleem over, hulp stopt. Er komt weinig hulp voor de wederopbouw, terwijl er veel wederopbouw nodig is, om te beginnen al die particuliere woningen.

Mosul is platgebombardeerd, de huizen in de omringende dorpen zijn door ISIS gestript tot en met de elektrische bedradingen, deuren, vensters. Er moet dus wat hersteld worden. Mensen wonen nu in halve ruïnes, en wie wat geld heeft knapt wat op. Rond Mosul leeft veel nog in tenten, omdat er in Mosul nauwelijks te wonen valt. In ons bisdom, aan de oostkant van Irak, wordt vooral gebouwd aan toekomst. Door de enorme volksbewegingen zijn er nieuwe voorzieningen nodig. En het klooster te Sulaymaniyah verzamelt al die groepen, zodat ze elkaar kennen en samenwerken. Bouwen aan toekomst. Hoop.

Utrecht zal in de Vastentijd voor de Yezidi studenten geld verzamelen.

Yosé Höhne Sparborth

 

Even het geheugen opfrissen:  1980-1989 Saddam Hoessein voert oorlog tegen Iran. Het westen bewapent hem. 1991 een kleine strafexpeditie naar Kuwait. IN de VN worden leyugens verteld, heel de wereld straft Irak, forse bombardementen. 1991-2003 dodelijke boycot, ruim 1 miljoen mensen sterft, de helft kinderen onder 5 jaar: honger en leukemie (bij de bombardementen was verarmd uranium gebruikt, medicijnen mochten het land niet in) 2003 de invasie van Bush: bombardementen; politie, douane, vuilophaaldienst ontmanteld (de hele staatsstructuur). Het begin van verstrooide aanslagen, en in de woestijn verzamelt ISIS zich. 2014 ISIS neemt Mosul in en de Ninive-vlakte. 2 miljoen mensen trekken in één nacht naar het oosten en noorden, weg van Mosul. Augustus 2017: ISIS in Irak verslagen.

 

 

Nog meer opfrissen: 2014-2017: De universiteit van Mosul gaat in Kirkuk (ook Arabischtalig) in ballingschap. Kirkuk, 1,5 miljoen inwoners, neemt 700.000 ontheemden op. Bisdom Kirkuk, 7000 leden, neemt 4000 ontheemden op. Plus 700 studenten. september 2017-juli 2018 helpt het bisdom Yezidistudenten die in Bashiqa moeten wonen.

Bij de foto:

0034: de nieuwe gemeenschapsruimte, buitenwijk Kirkuk, die bijna klaar is.

links:

hulp aan Yezidi: 

https://www.youtube.com/watch?v=mId6XxCsa28&list=PLzJMIWz9w56l13Oc5z-YcUI37_T02ozo9&index=3

bisdom Kirkuk/Sulaymaniyah: 

https://www.youtube.com/watch?v=178hn8wA6LE&feature=youtu.be

Beschrijving film Bisdom Kirkuk/Sulaymaniyah In de film zie je flitsend voorbijkomen:

1. de trailer met losse plaatjes; vervolgens kort de context van het bisdom, dus hoe het daar uitziet, zowel geologisch als politiek (een Peshmerga met een Iraakse vlag in de hand!)

2. Er komen snel enkele organisaties in het bisdom langs, die wel in beeld „moesten” maar verder niet fotogeniek aandoen.

3. dan de spiritualiteit van het bisdom, naar zijn eigen drie woorden die ze gebruiken, en ide in de kathedraal aan de muur geschreven staan in Arabisch en chaldeeuws: verrijzenis, leven, transformatie. Wat ik heb gekoppeld aan „hoop, geloof, liefde” - een werkstukje dat mij werd cadeau gedaan door de jongerengroep. Dit is de body van de film, die in drie delen is opgebouwd. Deel 1: alle kerken komen langs met de vieringen. Opvallend: met name in de kathedraal doet men veel om ook vrouwen op het altaar ruimte te geven. Deel 2: alle aspecten van het leven krijgen aandacht, bet begint met Maria (grote devotie voor haar), via Kerstmis naar huwelijk en geboorte van gewone mensen… tot en met dood. Deel 3: de vele werken die er gebeuren om deze wereld leefbaarder te maken, en zichzelf ook.

4. Er wordt op dit moment veel gebouwd in dit kleine bisdom, is nodig voor de nabije toekomst. En er wordt dus ook veel onderhoud gepleegd. Dat komt in beeld.

7 november 2018

11 november 1918- 2018

Honderd jaar later: 11 november 1918 -11 november 2018
Van wapenstilstand naar wapenwedloop

Na ruim vier jaar en met naar schatting meer dan 15 miljoen dode militairen en burgers eindigde op 11 november 1918 de Eerste Wereldoorlog. Wat in augustus 1914 was begonnen als een ‘frische und fröhliche Krieg’, was ontaard in een lange, slepende loopgravenoorlog, een oorlog ook waarin voor het eerst massavernietigingswapens werden gebruikt. ‘Dit nooit meer’, was de voorspelbare reactie. En zowaar werden enige pogingen ondernomen om in de toekomst herhaling te voorkomen. De Amerikaanse president Woodrow Wilson stond aan de wieg van de Volkenbond, die in 1919 werd opgericht. Wrang genoeg werd zijn eigen land, de Verenigde Staten, nooit lid. Een ander succesje was de totstandkoming van het Protocol van Genève in 1925. Hiermee werd het gebruik (maar niet productie en bezit) van biologische en chemische wapens verboden. Nederland was buiten de Eerste Wereldoorlog gebleven. Maar ook hier was er aandacht voor het probleem van oorlog en geweld. Vanaf 1924 zet de vredesbeweging Kerk en Vrede zich in voor ontwapening en geweldloosheid.

Nu, 100 jaar na het einde van de Eerste Wereldoorlog, is er weer even alle aandacht voor de wapenstilstand van toen. In Parijs komen op 11 november op uitnodiging van president Macron veel staatshoofden bijeen. Onder hen de Russische president Poetin en zijn Amerikaanse collega Trump. Er zullen weer veel mooie woorden klinken. Maar intussen zijn veel van deze zelfde wereldleiders druk doende om de wereld van vandaag onveilig te maken. Poetin stuurt zijn geheime dienst de wereld over om hem onwelgevallige personen uit te schakelen en om die activiteiten vervolgens via hacking  te maskeren. Collega Trump heeft het voornemen om het INF-verdrag op te zeggen. Naar verluidt zullen beiden elkaar in Parijs spreken over dit voornemen.

Het INF-verdrag uit 1987 leidde tot de verwijdering van zogeheten middellange afstandsraketten (bereik tussen 500 en 5500 km) uit de Russische en Amerikaanse arsenalen. Het verdrag vormde de bekroning van jarenlang verzet van de bevolking tegen het plaatsen van nieuwe kernwapens in Europa. Het maakte de wereld een beetje veiliger. Achteraf bezien vormde het verdrag wellicht een eerste signaal van het naderende einde van de Koude Oorlog, dat na 1989 (val van de Berlijnse muur) snel zijn beslag kreeg. We hebben echter moeten ervaren dat daarmee oorlog en bewapening niet de wereld uit waren. Vele oorlogen werden en worden sindsdien gevoerd: Joegoslavië, Irak, Afghanistan, Soedan, Congo, Jemen, Syrië, etc. Ook werd de wereld opgeschrikt door tal van terreurdaden, waarvan de aanslag op de Twin Towers in New York nog steeds het meest tot de verbeelding spreekt. Gevolg van dit alles: miljoenen slachtoffers, vluchtelingen, ontwrichte economieën, hongersnood en epidemieën.

Mooie woorden over 1918 en de harde realiteit van 2018. Met alle verschillen zijn er ook parallellen tussen de situatie toen en nu. De isolationistische lijn van de Verenigde Staten, waardoor het Wilson niet lukte zijn eigen land te doen toetreden tot de Volkenbond zien we ook nu. Het Amerika van Trump trekt zich terug uit tal van internationale verdragen: het klimaatverdrag, de nucleaire deal met Iran, een aantal handelsverdragen en nu dan wellicht ook het INF-verdrag. Ook betekent dit isolationisme dat de Verenigde Naties steeds verder verzwakken en dat eenzelfde machteloosheid dreigt als bij de Volkenbond. Een parallel is verder de dreiging van massavernietigingswapens, en in de tegenwoordige tijd dan vooral nucleaire wapens.

Kernwapens

Honderd jaar na de Eerste Wereldoorlog en bijna dertig jaar na de Koude Oorlog is het hoog tijd om opnieuw aandacht te vragen voor kernwapens. Als we de aanval op Hiroshima van 6 augustus 1945 als startpunt nemen, is het nu bijna driekwart eeuw geleden dat het nucleaire tijdperk begon. Dat is een mensenleven of twee generaties. En toch lijken veel politici nog in het prenucleaire tijdperk te leven. Er wordt nog steeds op een prenucleaire wijze gedacht over het oorlogsvraagstuk. Voor veel politici en militairen lijkt het kernwapen nog steeds ‘just another weapon’. Natuurlijk was in die eerste jaren na 1945 eigenlijk nog nauwelijks te voorzien wat de impact van het kernwapen zou zijn. Toch verscheen reeds in datzelfde jaar 1945 een publicatie die duidelijk maakte dat het kernwapen alles behalve ‘just another weapon’ was. De auteur was Bernard Brodie. Zijn bekendste uitspraak is dat het er in het nuclaire tijdperk niet langer om gaat oorlogen te winnen, maar om oorlogen te voorkomen. Dit omdat een nucleaire oorlog alleen maar verliezers zal kennen. Ten tijde van de Koude Oorlog en zeker na de Cubacrisis van 1962 leken de politieke en militaire leiding van de Sovjetunie en van de Verenigde Staten zich eindelijk bewust van de grote risico’s van een kernoorlog. Het leidde tot wapenbeheersingsonderhandelingen en het afsluiten van een aantal verdragen die het risico van een kernoorlog zeker gereduceerd hebben. Maar, laat daar geen misverstand over bestaan: bij beide supermachten en hun bondgenoten hebben de productie en het bezit van kernwapens– anders dan van biologische en chemische wapens - nooit echt ter discussie gestaan.

De aangekondigde opzegging van het INF-verdrag door de Verenigde Staten is het zoveelste signaal dat het kernwapenvraagstuk niet van de agenda is verdwenen, zoals velen na het einde van de Koude Oorlog leken te hopen en geloven. Kernwapens zijn nooit weggeweest. De vijf ‘erkende’ kernwapenstaten (Verenigde Staten, Rusland, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en China) behielden – ondanks de wapenbeheersingsverdragen - een aanzienlijk deel van hun voorraden, en bovendien werden tal van moderniseringen doorgevoerd. En laten we India, Pakistan en Israël niet vergeten. Buiten het non-proliferatieverdrag om bezitten ook deze staten kernwapens. En eigenlijk doet vrijwel niemand daar echt moeilijk over. Dat ligt anders voor Noord-Korea en Iran. Het eerstgenoemde land bezit een aantal kernwapens. Iran waarschijnlijk niet, maar alom leefde de vrees dat het land er wel aan werkte. In 2015 werd een breed gedragen nucleair akkoord gesloten met Iran om inspecties mogelijk te maken. Ook dit akkoord werd door Trump opgezegd.

Naast deze al dan niet ‘erkende’ kernwapenstaten is er een derde groep van landen: de nucleaire paraplulanden. Nederland is een van die paraplulanden. Deze landen bezitten zelf geen kernwapens, maar ze schuilen wel onder de nucleaire paraplu van een kernwapenstaat. In de praktijk is dat eigenlijk alleen de Verenigde Staten. Sommige van deze landen accepteren ter ondersteuning van deze schuilfunctie ook Amerikaanse kernwapens op hun grondgebied. Sinds de jaren vijftig behoort ook Nederland daartoe. Nog altijd zijn er kernwapens opgeslagen op de vliegbasis Volkel. Zoals bekend is dat nooit formeel erkend door de Nederlandse of Amerikaanse regering, maar het is een publiek geheim dat bevestigd is door sommige oud-premiers (Van Agt, Lubbers). Deze paraplustaten nemen een hybride en hypocriete positie in in het kernwapendebat. Dat bleek vorig jaar Voor de kernwapenstaten en hun bondgenoten is (wederzijdse) afschrikking de reden om een verbod van kernwapens en volledige nucleaire ontwapening af te wijzen. Dat bleek in 2017 toen 122 landen van de Verenigde Naties (waaronder Iran!) stemden voor een verdrag om kernwapens te verbieden. Er was één tegenstem: Nederland. Maar onze regering had in elk geval nog wel aan de besprekingen deelgenomen. Alle kernwapenstaten (al dan niet ‘erkend’), maar ook alle overige NAVO-landen en een aantal andere bondgenoten van de VS (Australië, Japan, Zuid-Korea) hebben zelfs die moeite niet genomen. Al deze landen rechtvaardigen hun opstelling met de stelling dat de eigen of bondgenootschappelijke kernwapens essentieel zijn voor de eigen veiligheid. Dat is dezelfde argumentatie die Kim Jong-un hanteert. Zonder daarmee enig begrip te hebben voor zijn handelwijze en denkwijze moet worden vastgesteld dat de overwegingen van Noord-Korea in feite niet verschillen van die van alle andere staten die kernwapens bezitten of op hun grondgebied toelaten. Dat maakt alle verontwaardigde reacties in feite hypocriet.

INF-verdrag

Trump noemt als belangrijke reden voor de opzegging van het INF-verdrag de schending van dat verdrag door de ontwikkeling van een nieuwe Russische raket voor de middellange afstand. Nu is er natuurlijk geen enkele reden om naïef te zijn over het handelen van Poetin. Ongetwijfeld is Rusland bezig de grenzen van het verdrag op te zoeken en die wellicht te overschrijden. Andersom verwijten de Russen dat de VS in Oost-Europa anti-raketinstallaties hebben geplaatst die ook gebruikt kunnen worden om bijvoorbeeld kruisraketten af te vuren. Hoe dit alles ook zij, het mag geen reden zijn het verdrag op te zeggen. In deze gespannen situatie is het juist des te belangrijker dat het verdrag in stand blijft omdat het beide partijen in elk geval dwingt om hun handelen te rechtvaardigen.

Wat zou de opstelling van Nederland moeten zijn in deze discussie? De status van nucleair parapluland zorgt er ook hiervoor dat de politieke reactie vanuit Nederland tot nu toe op zijn zachtst gezegd halfslachtig is. En dat is eigenlijk precies dezelfde positie als ten tijde van het kruisrakettendebat in de jaren tachtig. Een ruime meerderheid van de bevolking was toen tegen deze plaatsing en ook in het parlement was grote verdeeldheid. Het gevolg was dat de toenmalige kabinetten (Van Agt en vervolgens Lubbers) een politiek van vooruitschuiven voerden. Maar uiteindelijk werd in 1985 toch besloten tot plaatsing van de kruisraketten. Dankzij het INF-verdrag van 1987 is het nooit tot plaatsing gekomen. Meer nog dan tijdens de Koude Oorlog ontbreekt elk argument om (opnieuw) tot plaatsing van middellange afstandswapens over te gaan. Hierbij enkele overwegingen:

• Alom wordt erkend dat ondanks alle spierballentaal en dreigementen van Poetin c.s. de militaire kracht van Rusland beperkt is in vergelijking met die van de Verenigde Staten en de NAVO. De dreiging van een militaire aanval op bijvoorbeeld de Baltische staten is niet realistisch te noemen. En voor de West-Europese landen is zo’n dreiging nog onwaarschijnlijker. De veranderde geopolitieke situatie heeft immers ook militair-strategische consequenties gehad. Het is niet langer een smalle West-Europese landstrook die hoeft te worden verdedigd. Daarmee vallen mogelijke argumenten die in de jaren tachtig nog werden opgevoerd in het kruisrakettendebat weg.

• Anders dan tijdens de Koude Oorlog staat Rusland alleen. Er is geen Warschaupact meer. Integendeel, een groot deel van de vroegere landen van dat Pact maakt nu deel uit van de NAVO. Niet ten onrechte wordt dit door Rusland beschouwd als een schending van de afspraken die zijn gemaakt aan het eind van de Koude Oorlog. Veel van het gedrag van Poetin kan uit dit ongenoegen verklaard worden, zij het dat zijn optreden daarmee nog niet gerechtvaardigd wordt.

• Het conflict tijdens de Koude Oorlog werd in belangrijke mate gekenmerkt door de ideologische verschillen tussen het communistische Oostblok en de kapitalistische staten in het Westen. Zo’n ideologisch conflict speelt nu in het geheel niet meer.  Rusland is een ongeremd kapitalistische staat geworden met een formeel democratische, maar in de praktijk autocratische regering. Maar daarin verschilt het land nauwelijks van meerdere NAVO-landen: Hongarije, Polen, Turkije.

Naast al deze meer militair-politieke overwegingen is en blijft het belangrijkste argument de morele onaanvaardbaarheid van kernwapens. Dat is nu niet anders dan in de jaren tachtig. De gegevenheid dat er de facto ‘erkende’, niet ‘erkende’ kernwapenstaten bestaan en daarnaast nog een aantal nucleaire paraplustaten, verandert daar niets aan. De wereld kan en mag niet accepteren dat er wapens zijn die deze aarde kunnen vernietigen. Deze morele onaanvaardbaarheid van kernwapens wordt in steeds bredere kring onderschreven. Het politieke en morele appèl dat uitgaat van het door 122 VN-lidstaten geaccepteerde kernwapenverbod is daarvan het meest aansprekende voorbeeld. Zij  worden gesteund door tal van niet-gouvernementele organisaties, zoals de International Campaign to abolish Nuclear Weapons (ICAN) die in 2017 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg. Ook tal van kerken ondersteunen deze strijd. Zo is volgens de permanente waarnemer van de H. Stoel bij de Verenigde Naties een wereldwijd verbod van kernwapens een van de belangrijkste uitdagingen van deze tijd. Hij zei dit naar aanleiding van de aangekondigde opzegging van het INF-verdrag door de VS. Het zou inderdaad een affront zijn als een van de kleine stappen die in de richting van een wereld zonder kernwapens zijn gezet, namelijk het INF-verdrag, zou worden opgezegd.

Nederland, kernwapens en het INF-verdrag

Tot nu toe heeft de Nederlandse regering in publieke verklaringen gesteld dat zij er groot belang aan hecht dat het INF-verdrag gehandhaafd blijft. Daarbij wordt er wel op gewezen dat de Russen het verdrag ‘tarten’(minister Blok). Maar wat als de Amerikanen inderdaad het verdrag gaan opzeggen. Blijft Nederland dan zo standvastig, of wordt vanuit bondgenootschappelijke overwegingen dan eveneens afstand genomen van het INF-verdrag en wellicht zelfs geopteerd voor het plaatsen van INF-wapens in Nederland? Tekenend is dat minister Bijleveld van Defensie in een radio-interview hierover geen uitspraak wilde doen. Het is evenwel zaak dat de regering anticipeert en dat zij nu alvast een heldere keuze maakt. En die keuze kan en mag niet anders zijn dan dat Nederland het INF-verdrag blijft respecteren. Dat houdt in dat de regering blijft afzien van het plaatsen van middellange afstandswapens op Nederlands grondgebied.

Trump en Poetin gaan elkaar dus waarschijnlijk ontmoeten op 11 november. Het is een illusie om veel van dat overleg te verwachten. Maar moet de wereld zich afhankelijk maken van deze twee regeringsleiders, of van de regeringsleiders van de andere kernwapenstaten, van de NAVO of van de paraplustaten. Dat gebeurde niet in de jaren tachtig en dat zal ook nu niet gebeuren. Het verzet tegen kernbewapening wordt wereldwijd gedragen. Na de Koude Oorlog lijkt de vredesbeweging wat in slaap gesust. Maar ze zal wakker worden en opstaan, zoals dat ook in de jaren tachtig het geval was. En daarbij zal blijken dat – behalve kerken, niet-gouvernementele organisaties en niet te vergeten de 122 staten van het kernwapenverbod - ook een nieuwe generatie niet zal accepteren dat kernwapens het voortbestaan van de mensheid en van de aarde in gevaar brengen.

Vanuit haar traditie van bijna een eeuw inzet voor ontwapening, vrede en geweldloosheid zal Kerk en Vrede mede voorop gaan in deze strijd. Het is nu nog net zo hard nodig als in de jaren na de Eerste Wereldoorlog. En net als in de jaren tachtig zal het vizier daarbij in de eerste plaats gericht zijn op de Nederlandse regering. De motto’s zijn er al:

• Weg met de kernwapenparaplu

• Geen nieuwe (middellange afstand) kernwapentaken

• Verwijdering van de kernwapens uit Volkel

(Het bestuur van Kerk en Vrede dankt Koos van der Bruggen voor zijn medewerking)

2 augustus 2018

De Roma-Holocaust mag niet vergeten worden

Church-and-Peace algemeen secretaris Lydia Funck vraagt onze aandacht voor het volgende persbericht van de CEC (Europese Raad van Kerken)

In april 2015 heeft het Europees Parlement met overweldigende meerderheid 2 augustus vastgesteld als herdenkingsdag voor de holocaust van de Roma. Dan worden meer dan 3000 Roma herdacht, die in 1944 in Auschwitz-Birkenau zijn gestorven.

Voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog en gedurende de oorlogsperiode werden Roma vervolgd, gevangengezet en vermoord. Deze onderdrukking in de nazi-tijd is slechts één van de tragedies in hun lange geschiedenis in Europa. Eeuwenlang hebben Roma discriminatie en geweld ervaren. Ze zijn nog steeds het slachtoffer van wijdverbreide sociale uitsluiting, misdaad en onrechtvaardige behandeling.

"De Roma-Holocaust ontstond niet van de ene dag op de ander, maar werd jarenlang voorbereid, door het wegzetten van Roma in de samenleving. In openbare redevoeringen en uitbeeldingen - niet in de laatste plaats door politici - werd hun mens-zijn ontkend,” aldus secretaris-generaal Torsten Moritz van de CCME (Churches Commission for Migrants in Europe). "Vandaag kunnen we weer soortgelijke berichten horen in politieke toespraken. Kerken worden geroepen om zich te verzetten tegen elke vorm van discriminatie en ontmenselijking van Roma-broeders en -zusters vandaag."

"Zelfs voor generaties na 'Porajmos', de Roma-Holocaust, blijft het leven vaak onverdraaglijk voor de Romagemeenschap in Europa", voegt secretaris-generaal Fr Heikki Huttunen van de Conferentie van Europese Kerken (CEC) daaraan toe. "De schande van deze gebeurtenissen blijft hangen, samen met oude vooroordelen. De kerken moeten blijven werken aan verzoening met leden van de Roma en hun gemeenschappen."

CEC en CCME sporen iedereen aan tot nagedachtenis van degenen die door de holocaust zijn omgekomen en bij te dragen aan een rechtvaardige samenleving voor de tien tot twaalf miljoen Roma die in Europa leven. Het streven naar rechtvaardigheid voor de Roma moet gedeeld worden door alle Europese landen en kerken. Ook het komende Roemeense EU-voorzitterschap biedt een speciale gelegenheid om de hedendaagse benarde situatie van de Roma duidelijk te maken.

CCME maakt deel uit van het partnerschap met de Alliance Against Anti-gypsyism.

(Voor meer informatie: Erin Green, eeg@cec-kek.be, www.ceceurope.org)

 

27 juni 2018

Bij het waterfront 2018

Vredesgenoten,

Graag maak ik jullie attent op het komende waterfront aan de  kust van België, op vrijdag 29 juni vanaf 19.00 uur..

Aan het begin van de 100-jaar herdenking van Wereldoorlog I (2014) was er een Lichtfront:

Langs de gehele frontlinie van die rampzalige oorlog waren duizenden fakkeldragers om

de gruwelijke kant van die oorlog tegen het licht te houden én licht te geven aan ´hoe anders´?!

Tijdens de 100-jarige herdenking (en daarvoor!) was er een groot verschil in manieren van herdenken:

1. Het triomfalisme van vooral Engelse zijde om de ´helden te vereren, die voor ´onze vrijheid´ waren gevallen enz.

Een heldendom dat nog deels wordt gedeeld en gedragen door het herdenkingscomité en de wijze van herdenken.

1. De kritische kijk op die rot-oorlog (welke niet?) die miljoenen levens vernietigde (machinerie, propagenda enz.) en Ieper als totaal verwoeste stad achterliet (symbolisch voor al die ellende, wereldwijd)

NB wij woonden en leefden (mee) in deze stad van 2005-2014

Met name vertolkt door de mensen van het ´In Flanders Field Museum´ (o.l.v. Piet Chielens en het Studiecentrum)

en door een vredesorganisatie geconcentreerd in de vredesmanifestaties in Langemark, waar de verbanden worden gelegd tussen onrecht, honger, uitbuiting, oorlog, bewapening, geweld enz.

 

Met name die laatste organisaties organiseerden aan het begin, in 2014, dat indrukwekkende Lichtfront, als een teken van ´ander licht op deze geschiedenis´

Nu, als afsluiting van de 100-jaar-herdenking (2018) een Waterfront, zie de beschrijving in het onderstaande bericht aan de deelnemers.

Bedoeld als teken van hoop voor de toekomst:

denkend aan de namen van de slachtoffers (zoals op de Menenpoort, talloze begraafplaatsen en overal in de getergde wereld er om heen tot op vandaag!), deze keer ´op zee´ of ´door het water´ omgekomen;

om deze ´zee van ellende´ eindelijk eens te gaan stoppen: onrecht wapengeweld, oorlogsindustrie, neoliberale uitbuitingspolitiek.

Jullie lezen op de agenda van deze website hoe dat toegaat en waar je meer informatie erover kunt vinden.

Josephine en ik zullen ons ´op kniehoogte in de zee´ bevinden bij Blankenberge.

Het totale evenement zal te zien zijn aanstaande vrijdag, 29 juni, vanaf 19.00 uur op Canvas.

Eindig ik met mijn gesprek met Piet Chielens, jaren geleden over ´hoe verder na deze herdenkingen van 100-jaar´

(met het gegeven dat Ieper bijvoorbeeld er ook toeristische zeer wel bij is gaan varen, waarschijnlijk niet meer zonder kan……):

´De herdenking zal dan zeker gelouterd verder gaan, met minder aandacht van de internationale pers enz.

Wie weet met meer aandacht daardoor voor het ´hoe nooit meer´, beseffend hoe oorlog dood!gewoon is geworden in onze wereld!

Herdenken om werkelijk aan vrede te werken? Mét recht!

Met een hartelijke groet,

Henk van Andel

16 juni 2018

De vele relaties tussen economie en geweld

 

"De relatie tussen economie en geweld (en gewapende conflicten) blijkt een cirkel: ontwikkelingen op het terrein van de economie leiden tot conflicten die kunnen leiden tot gewelddadige confrontaties die veranderingen in de economie tot stand brengen, die vervolgens weer aanleiding kunnen zijn voor nieuwe conflicten. Hierbij spelen ongelijkheid en armoede, klimaatverandering en toegang tot grondstoffen een belangrijke rol." 

Lees er veel meer over in een uitvoerig artikel van Greetje Witte en Mark Akkerman. Klik hier.

31 mei 2018

Laatste kantoordag Arie de Bruijn

Toch een mooi gebaar met enige lading. 

Arie de Bruijn, kantoormanager bij Kerk en Vrede draagt de mok waaruit hij dagelijks gedurende een negen jaar trouwe dienst zijn koffie dronk nu over aan Henk Blom. Natuurlijk met Bach erop. 

Arie, graag de ruimte gegund van de mooi pensioentijdperk. Bedankt dat we veel samen hebben kunnen doen. 

Het allerbeste; de vrijwilligersstaf die zal proberen het gat dat je achterlaat niet al te groot te laten worden: Henk Blom. Jan Anne Bos, Yosé Höhne Sparborth, Piet Vliegenthart.

12 april 2018

“Hier krijg je ons niet meer voor”.

“Angst klopte op de deur; Geloof deed open. Er stond niemand voor de deur”

Aldus Martin Luther King jr.. in 1956, en dan krijgt hij het over:  Liefde laat geen ruimte voor angst. Liefde is medicijn tegen angst. Haat is geworteld in angst.

Zet dat nu eens af tegen de dreigende taal van politieke leiders met legermateriaal, als Assad, Trump, Putin.

En niet te vergeten Nederland dat Trump wel zal helpen als er iets vervoerd moet worden. Onze minister van buitenlandse zaken probeerde alleen de woordkeus van de brallende partijen niet fraai te vinden.

En we blijven achter in verslagenheid: dit zijn niet eens sprookjes! Gewoon zijn het verstandige mensen die we aangesteld hebben om vrede te regelen. Niets meer en niets minder. Opdat die opgejaagde Syriërs weer eens aan Het Goede Leven zouden kunnen toe komen! Dat is hun goede, terechte droom!

En blijkbaar zijn onze leiders zo onbetrouwbaar dat ze die droom flagrant schenden. En ze komen ermee weg.
Te lang was oorlog voeren gewoon politiek handwerk. Nu is zonneklaar dat het een buitengewoon immorele kern heeft.

Kerk en Vrede doet een beroep op de Nederlandse samenleving. 

Inderdaad: Nederland is gewoon een oorlogvoerende partij die met bovengenoemde immorele praktijk meedoet.
We staan bij een grens.
We moeten een signaal afgeven van “Hier krijg je ons niet meer voor”.

Namens Bestuur Kerk en Vrede,

jan anne bos.

 

Door de Europese afdeling van IFOR werd de volgende verklaring uitgegeven:

Vergeldingsacties tegen Syrië werden vandaag veroordeeld in Turijn tijdens een bijeenkomst van de Europese afdelingen van de International Fellowship of Reconciliation.

We veroordelen het gebruik van chemische wapens die het internationaal recht schenden.
Het internationale recht keurt ook het gebruik van geweld tegen een natie zonder een voorafgaand besluit van de Verenigde Naties af. Het is niet juist om onrecht te gebruiken tegen onrecht.

In plaats van een eenzijdige actie zou men moeten wachten op het onderzoek van de Verenigde Naties. De luchtaanvallen zullen het bewijs, dat nodig is om de verantwoordelijken voor het gebruik van chemische wapens ter verantwoording te roepen, in gevaar brengen.

Geweld zal alleen maar meer mensen in Syrië doden. Honderdduizenden mensen (meestal burgers) zijn al vermoord en miljoenen werden vluchtelingen. De aanslagen zullen niet leiden tot een vreedzame oplossing.

De geschiedenis leert ons hoe belangrijk het is om zich af te keren van alle vormen van geweld en het pad van vrede en verzoening te zoeken - in Syrië en overal.

Oorlog vernietigt - vrede bouwt voort.

Oorlog scheidt - vrede brengt samen.

Oorlog gooit bommen - vrede werkt door dialoog en vertrouwen.

Oorlog schept offers en vijanden - vrede schept gemeenschap en vriendschap.

Oorlog is niet de weg - geweldloosheid is de weg.

We zijn ervan overtuigd dat alleen actieve geweldloosheid vrede kan creëren.

Dat vereist onze gezamenlijke inzet en onze kracht.

Turijn, 15 april 2018



 

6 april 2018

PEACE AND CONFLICT STUDIES

Vanaf september 2018 Minor studie aan de VU, Amsterdam: Peace and Conflictstudies (Voertaal Engels)

INTERDISCIPLINARY PERSPECTIVES ON BUILDING PEACE AND MANAGING CONFLICT

This Minor offers students insights into the concepts, causes and consequence of political violence and war, in particular from a broad set of disciplines, including political science, international law, criminology, theology, philosophy, psychology, anthropology, sociology and history. The interdisciplinary character of the minor is apparent in the composition of courses and also on the level of courses: each course is taught in an interdisciplinary manner by staff from two (or more) disciplines, thereby bringing dialogue amongst disciplines into the classroom. 

31 maart 2018

Even wat andere geluiden bij de Defensienota

Defensienota trekt ingezette lijn door

Afgelopen week publiceerde de regering de nieuwe Defensienota, die de grote lijnen voor het beleid voor de komende jaren uit moet zetten. Een week eerder verscheen de nota 'Wereldwijd voor een veilig Nederland', over de algemene buitenland- en veiligheidsstrategie voor deze regeerperiode. Deze geeft iets meer context aan de inhoud van de Defensienota, die zelf niet diep op beleid ingaat. In tegenstelling tot wat verwacht werd, wordt er ook nauwelijks nieuw beleid opgevoerd. Het is vooral een bevestiging van al bestaande plannen. Wel kondigt minister van Defensie Ank Bijleveld-Schouten een herijking in 2020 aan, dan komen waarschijnlijk extra investeringen en meer beleidskeuzes aan de orde.

In het regeerakkoord werd al aangekondigd dat er extra geld voor defensie beschikbaar komt, tot en met 2021 oplopend tot 1,5 miljard euro per jaar, wat neerkomt op 1,26% van het BNP. Dit is een forse verhoging, maar blijft nog wel onder de 2% van het BBP zoals de NAVO wenst. Uit de nieuwe nota blijkt dat het streven blijft om in 2024 wel op dat percentage uit te komen. Dat betekent dat er na 2021 in korte tijd nog flink wat geld bij moet komen, al ligt meer voor de hand dat er gedurende deze kabinetsperiode nog extra investeringen zullen plaatsvinden. Waar het extra geld in eerste instantie een beetje achter lijkt te blijven bij de wensen vanuit de NAVO, worden de capaciteitendoelstellingen van de NAVO, vooral met betrekking tot 'slagkracht' en 'voortzettingsvermogen' van militaire inzet, wel als leidend genomen.

Motivatie flinterdun

De motivatie voor de verhoging van het defensiebudget blijft flinterdun. De vermeende toenemende dreiging van Rusland, onrust in regio's rondom Europa (inclusief terroristische dreiging) en de opkomst van nieuwe technologieën en middelen, waaronder cybertechnologie en buitenlandse inmenging, worden naar voren geschoven. Er worden de komende tijd meer zogenaamde vredes- en crisisbeheersingsoperaties verwacht.

Een echte analyse ligt hier niet aan ten grondslag, en de eigen rol van de EU en NAVO in het voeden van deze 'dreigingen' (uitbreiding NAVO naar het oosten, troepenopbouw die kant op, wapenexporten naar Noord-Afrika en Midden-Oosten enz.) blijft ook buiten beeld.

Er wordt weliswaar geschermd met aandacht voor conflictpreventie en voor de grondoorzaken van conflicten, vooral ook om migratie richting Europa te voorkomen, maar dit wordt nauwelijks verder uitgewerkt.

Drie pijlers

De Defensienota is verdeeld in drie pijlers: mensen, middelen en manieren. Retorisch zet het kabinet nu vooral op die eerste in. Defensie moet weer een aantrekkelijke werkgever worden, personeel vasthouden en meer nieuwe werknemers werven. Verhalen over problemen en misstanden in de krijgsmacht, die de afgelopen jaren naar voren kwamen, hebben de krijgsmacht geen gunstig imago als werkgever bezorgd. Meer inzet voor het werven van nieuwe militairen is inmiddels al zichtbaar: van de tijdelijke vestiging van een 'popup-Brandstore' in Amsterdam en later Utrecht tot het door militairen op straat uitdelen van flyers aan jongeren in de noordelijke provincies.  

Op het gebied van 'middelen' worden veel nieuwe wapenaankopen en moderniseringen van huidige wapensystemen aangekondigd. Voor investeringen in de modernisering van de krijgsmacht wordt voor de komende zestien jaar 12,7 miljard euro begroot. Naast een forse uitbreiding van de 'cybercapaciteit' komt dit in de eerste plaats de marine ten goede, waar grote aankopen in de vorm van  nieuwe onderzeeboten en fregatten op de rol staan. Grootste project voor de landmacht is de vervanging van de Fennek pantservoertuigen, terwijl de luchtmacht de al in gang gezette aanschaf van F35-gevechtsvliegtuigen verder zal doorvoeren. In een bijzin wordt vermeld dat, vermoedelijk voor gebruik door de F35, nieuwe middellange- en langeafstandsraketten zullen worden aangeschaft. De onderbouwing van de noodzaak van deze wapenaankopen en -moderniseringen ontbreekt grotendeels, los van het feit dat deze ook nauwelijks te onderbouwen zijn. Zo lijkt de aanschaf van nieuwe fregatten en onderzeeboten vooral ook bedoeld te zijn om de Nederlandse maritieme industrie te steunen.

 

Wel of geen kernwapenvrije wereld?

Opvallend is dat herhaaldelijk wordt gezegd dat Nederland vast zal houden aan zijn NAVO-kernwapentaak, die op termijn door de F35 van de F16 moet worden overgenomen, met vernieuwde kernwapens die op Vliegbasis Volkel komen te liggen. In een interview met Elsevier benadrukt minister Bijleveld dit nog eens extra. Het klinkt dan ook bijzonder ongeloofwaardig dat de regering zegt het doel van een kernwapenvrije wereld tegelijkertijd te willen nastreven.

 

De pijler 'manieren' draait met name om nieuwe werkwijzen. Zo moet er meer in Europees verband samengewerkt gaan worden, iets waar binnen de EU dit jaar al forse stappen voor zijn gezet met het Europees Defensiefonds en de start van Permanente Structurele Samenwerking (PESCO), al wordt nadrukkelijk gesteld dat er geen Europees leger komt. De Europese samenwerking moet ook de Europese poot binnen de NAVO gaan versterken. Er wordt eveneens gepleit voor meer samenwerking met industrie en kennisinstituten en meer civiel-militaire samenwerking. De binnenlandse rol van de krijgsmacht, in het kader van veiligheidsbeleid, zal worden uitgebreid.

Met de Defensienota bevestigt de regering de met het regeerakkoord ingezette lijn van versterking van de krijgsmacht en verhoging van het defensiebudget. Echte nieuwe plannen worden nog niet gepresenteerd, die zullen vermoedelijk later komen. Er staat inmiddels wel een hele rij geplande wapenaankopen en -moderniseringen op de rol, alsmede pogingen om defensie een betere werkgever te laten zijn. In die zin komt de nota een eind tegemoet aan wensen en lobby vanuit de krijgsmacht zelf, militaire vakbonden, de wapenindustrie en rechtse politieke partijen, al hadden die allemaal waarschijnlijk op nog voortvarender stappen gehoopt.

Tegengeluid?

Voor de vredesbeweging zal de inhoud van de Defensienota niet als een verrassing komen. Ook daar waren de meeste plannen al bekend. Vooralsnog heeft de lobby voor meer geld duidelijk de wind in de rug. Het blijft de uitdaging een beter hoorbaar tegengeluid te laten horen en verdere argumenten tegen de verhogingen van het defensiebudget, tegen werving van nieuwe soldaten en tegen nieuwe wapenaankopen te ontwikkelen.

Mark Akkerman, StopWapenhandel

20 maart 2018

Haagse kerken over haatfilms

De Haagse Gemeenschaop van kerken heeft een prima brief gestuurd naar de moslimgemeenschap. Als tegengeluid nav de haatfilmpjes die de PVV heeft gepubliceerd. Hier de link naar de volledige tekst van de brief.

16 maart 2018

Lokale vredespolitiek

Wat aandachtspunten voor het thema Vrede in de lokale politiek.

Kerk en Vrede is niet in staat een grote vergelijking op te zetten van wat de partijen op dit thema allemaal te bieden hebben. Maar misschien is het wel een opsteker dat we hier wijzen naar een artikel dat Jan Anne Bos schreef op zijn eigen blog. Het is niet het standpunt van Kerk en Vrede, maar als het het gesprek kan bevorderen of iemand op ideeën kan helpen, dan is dat nooit weg.

Kun je wel kiezen voor Vrede? Of kiest vrede jou?

7 maart 2018

Raad van Kerken: verbijstering

Verbijstering over leefomstandigheden van vluchtelingen zonder verblijfsstatus

Het is verbijsterend te zien hoe op dit moment in Nederland vluchtelingen van hot naar haar
moeten gaan zonder perspectief op veranderingen. We moeten als samenleving en als
verantwoordelijke overheden in Nederland ons verder inspannen om tegemoet te komen aan
elementaire rechten van deze ongedocumenteerde vluchtelingen. Zoals het op dit moment
gaat in Nederland kan het niet doorgaan.
Die conclusie heeft een delegatie van de Raad van Kerken in Nederland, maandag 5 maart
naar buiten gebracht, nadat er eerder een bezoek was gebracht aan vluchtelingen en
migranten zonder verblijfsstatus in Amsterdam. De delegatieleden toonden zich diep geraakt
door de indrukken. Ze hadden niet verwacht dat deze mensen overdag letterlijk in de kou de
straat op moeten gaan. Annette Kouwenhoven van het Amsterdam City Rights project dat met
dokter Co van Melle mensen opvangt die om 9.00 uur de nachtopvang moeten verlaten, ziet
hoe 365 dagen per jaar ongedocumenteerden in de Amsterdamse BBB nachtopvang iedere
ochtend opnieuw dakloos gemaakt worden. Ze vindt dat altijd een emotioneel moment.
Sommige vluchtelingen bivakkeren daarom liever in koude kraakpanden. Ondanks de grote
problemen die zij daar ondervinden is de kracht die zij uitstralen indrukwekkend, aldus de
delegatie.
Er vielen emotionele woorden bij het gesprek dat de delegatie van de Raad van Kerken na
afloop voerde met Amsterdamse kerken en vluchtelingenorganisaties. Ongedocumenteerden
van Amsterdam City Rights hadden de delegatie het Wereldhuis, de dagopvang van de
Protestantse diaconie, de vluchtelingengroep 'Wij zijn hier' die leeft in kraakpanden, de bed,
bad en brood voorziening en de winteropvang laten zien en zo laten kennismaken met hun
dagelijks overleven.
Dominee Gerhard Scholte van de Keizersgrachtkerk die de ontvangst namens de
Amsterdamse Taakgroep Vluchtelingen mede had georganiseerd: “Elk mens mag er zijn met
zijn of haar verhaal. Het was schokkend om een vrouw te horen vertellen om 's ochtends de straat op te moeten gaan en geen geld te hebben om voor zichzelf de meest noodzakelijke cosmetische spullen te kopen”.

Jan van der Kolk, voorzitter van de werkgroep vluchtelingen van de Raad van Kerken: “Wij
hebben prachtige mensen gezien vol van hoop, dromen en zorgen, maar ook veel vrijwilligers
die hen in de ogen kijken om hen te helpen. Ik schaam mij diep hoe ons systeem van
uitsluiting hen behandelt en mensen bij een gevoelstemperatuur van min 15 graden 's
ochtends de deur uitzet. Het is belangrijk druk uit te oefenen op de lokale en landelijke
overheid zodat mensen de bijdrage kunnen leveren aan onze samenleving die ze zo graag
zouden willen geven”. Aartspriester Theodoor van der Voort van de Orthodoxe Kerk vult aan:
“Ik hoorde van een man uit Abchazië die al 17 jaar van het kastje naar de muur wordt
gestuurd. Geen enkel land erkent hem. Hij heeft al ruim zijn halve leven verspild aan wachten
en niets doen”.
De delegatie is van mening dat lokale en landelijke overheden samen moeten werken aan
elementaire rechten voor deze ongedocumenteerde vluchtelingen. Naast fatsoenlijke opvang
niet alleen ‘s nachts maar ook overdag, is begeleiding naar een leven met perspectief, in
Nederland, het land van herkomst of elders, essentieel. Jan van der Kolk: “De Raad van
Kerken wenst alle ongedocumenteerden en hen die hen ondersteunen heel veel kracht en
doorzettingsvermogen toe.”
De delegatie bestond uit ongeveer 20 mensen, onder wie vader Theodoor van der Voort
(orthodox), mr. Jan Albert Visscher (PKN), drs. Geert van Dartel (RKK), ds. Harm Jager
(VEG), dr. René de Reuver (PKN), directeur John van Tilborg (Inlia), drs. Karel Jungheim
(KIA) en ir. Jan van der Kolk (RvK).

Voor meer informatie en / of een gesprek met een van de delegatieleden kunt u contact
opnemen met het bureau van de Raad van Kerken, tel. 033-4633844.

27 februari 2018

Reactie op boek Heilige Strijd van Beatrice de Graaf

Heilige strijd: meer zelfreflectie is nodig

-een reactie vanuit Kerk en Vrede op het boek van Beatrice de Graaf-

Op verzoek van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) werkte terrorisme-deskundige en PKN-lid Beatrice de Graaf een rede die ze eerder voor de Protestantse Theologische Universiteit (en later op de synode van de PKN) hield om tot een boek. In dit boek, Heilige strijd. Het verlangen naar veiligheid en het einde van het kwaad, geeft De Graaf de doordachte visie op veiligheid die we eerder al van haar kenden uit de media. Maar ze doet nog meer. In Heilige strijd verbindt ze die visie met haar geloof, iets waartoe ze zich geroepen voelt, maar wat haar niet makkelijk af gaat, zo verklaarde ze in een ontwapenend interview voor de EO.

Gezamenlijke bezinning ontbreekt

Het is lang geleden dat de PKN zich bezighield met de vragen van oorlog en geweld. De kerken die nu de PKN vormen, kenden in het verleden eigen organen die zich met deze en andere thematieken bezighielden. Daarin spraken deskundige kerkleden met elkaar, die vervolgens de synodes adviseerden. Belangrijke besluiten over onder meer de kernbewapening kwamen op deze wijze tot stand. Bij de oprichting van de PKN verdwenen deze organen en werd de bezinning steeds meer een zaak van functionarissen, van wie als gevolg van bezuinigingen het aantal steeds kleiner en het werkveld steeds groter werd. In 2002 sprak de synode voor het laatst over oorlog en vrede en wel over humanitaire interventie. Er werd toen een projectgroep Vredesethiek ingesteld die binnen afzienbare tijd aan de synode zou rapporteren. Deze groep rapporteerde echter niet en verdween, mét het onderwerp, van de agenda. Op aandrang van verontruste kerkleden organiseerde de PKN in 2007 en 2011 twee rondetafelgesprekken, waaraan een divers gezelschap PKN-leden deelnam. De gesprekken voorzagen in een behoefte. De deelnemers drongen bij de synode aan op meer kerkelijke bezinning en toerusting. Maar vanaf dat moment bleef het stil.

Het is dus verheugend dat de synode besloot aandacht aan de thematiek van veiligheid te besteden. Te betreuren is echter dat dit niet gebeurde in de vorm van bezinning in een breed overleg van deskundige kerkleden (ontwikkelings-, vredes- en vluchtelingenorganisaties, militairen, geestelijke verzorging, diplomaten, politici etc.), maar door één deskundige aan het woord te laten en vervolgens haar referaat in boekvorm te publiceren. Het boek bevat veel waardevols. Maar tegelijk is het de visie van één persoon, met alle beperkingen van dien. Wanneer hier dus kritiek klinkt op het boekje, dan richt die zich in de eerste plaats op de PKN die voor deze –een protestantse kerk vreemde-  werkwijze koos. Het is te hopen dat het boekje de opmaat zal zijn voor een breder gesprek in de kerken. Het zou goed zijn als ook de thematiek dan verbreed wordt. Veiligheid is niet een begrip dat in de kerk voorop hoort te staan; gerechtigheid en vrede zijn meer op hun plaats. De versmalling van de thematiek tot veiligheid leidt al heel snel tot een wij-zij denken; dat is in onderstaande reactie verder uitgewerkt.

Heilige strijd

De Graaf zet in bij het hernieuwde spreken in de samenleving over ‘het kwaad’, nu in relatie tot terrorisme. Verschil met vroeger is dat het een geseculariseerd spreken over het kwade is, los van enige gelovige traditie van hoe ermee om te gaan. Dat laat ruimte voor allerlei ‘coping mechanismes’, manieren om het te duiden en aan te pakken. Populisten springen in het gat en dragen simpele antwoorden aan: benoemen het kwaad, wijzen schuldigen aan en wegen om daarvan af te komen. De Graaf wil een religieus-theologische visie op veiligheid ontwikkelen om daaraan het hoofd te bieden. Daarbij staat voor haar centraal de overtuiging dat het kwaad reeds beëindigd is: Christus heeft de machten overwonnen. Het Koninkrijk van God is al aangebroken en wij leven onder de wet en de belofte daarvan. Het is niet aan ons definitief af te rekenen met het kwade. Van daaruit plaatst De Graaf vraagtekens bij enkele aspecten van het hedendaagse veiligheidsdenken, dat totalitaire en onverzoenlijke trekken heeft.

Het is verleidelijk om De Graaf uitgebreid te citeren, want ze zegt hier belangrijke dingen over de verhouding van het streven naar veiligheid tot waarden als rechtvaardigheid en solidariteit. Het zijn juist díe waarden die de samenleving veilig maken, terwijl er de neiging is ze ondergeschikt te maken aan veiligheid. De Graaf wil daarom komen tot een theorie van rechtvaardige veiligheid en probeert daarvoor criteria te ontwikkelen.

Een tweede centraal element in de benadering van De Graaf is dat zij er –terecht!-  op wijst dat het in de bijbel Gód is die strijdt, zijn strijd is de enige heilige strijd. Uitleggers worstelen daarmee, en velen willen dat graag anders zien en hun strijd ook als heilig betitelen.

Deze kernpunten uit de benadering van De Graaf zijn waardevol, al zijn er, zoals uit het vervolg zal blijken, wel vraagtekens te zetten bij de uitwerking ervan omdat daarin haar eerdere kritische analyse vervaagt.

Theologische benadering

Waarin zitten dan de beperkingen van de verhandeling van De Graaf?

In de eerste plaats in haar theologische benadering. De Graaf is geen theologe, maar historica, en uit alles spreekt dat zij afkomstig is uit het orthodoxe/confessionele deel van de PKN. Haar kerkelijk huis is de Jacobikerk in Utrecht. Die afkomst en dat limaatschap helpen haar bij het nadenken over de thematiek, zo blijkt uit haar woorden, en we moeten met spijt constateren dat veel kerkleden in hun kerken die steun níet krijgen. Maar die afkomst kleurt ook haar taal, die een zeer groot deel van de PKN-leden niet meer aan zal spreken, en al helemaal niet begrepen zal worden door mensen die van niet-kerkelijke komaf zijn. Dat is jammer, want het is wel degelijk mogelijk om de betekenis van begrippen als ‘erfzonde’, ‘schuld’ en ‘genade’, hoe beladen soms ook, zo te beschrijven dat die ook verstaanbaar én relevant zijn voor een niet-gelovige (mits die daarin geïnteresseerd is; in de taal van de markt of van Jip-en-Janneke zal het niet lukken). De Graafs belangrijke waarschuwingen voor een totalitair veiligheidsbeleid dat ervan uitgaat precies te weten waar het kwaad zit en dat er wel onder te kunnen krijgen, zijn gefundeerd in de gelovige –en door de meeste gelovigen gedeelde- overtuiging dat het alleen God is die een volstrekte scheiding kan maken tussen goed en kwaad. Zodra mensen denken dat ze dat kunnen, gebeuren er dramatische dingen, zo laat ook de geschiedenis zien. Het leidt tot het aanwijzen van zondebokken, vijandsbeelden, uitsluiting en de hele weg tot aan uitroeiing toe.

Oecumene

De kerkelijke afkomst van De Graaf is ook debet aan een ander tekort, namelijk het ontbreken van verwijzingen naar ontwikkelingen in de oecumene. Daar zou veel te leren zijn geweest voor haar onderwerp.

Zo ontbreek de bezinning op vrede in de Wereldraad van Kerken in het boekje, terwijl de lidkerken, waaronder de PKN, in de Wereldraad al decennialang spreken over de thematiek en uiteindelijk in 2013 besloten om de leer van de rechtvaardige oorlog (die De Graaf wél behandelt) achter zich te laten, en te kiezen voor de leer én de praktijk van de rechtvaardige vrede. Zie in dit verband de publicatie ‘Rechtvaardige Vrede: werk voor de kerk’ van de Raad van Kerken in Nederland uit 2012.

Ongenoemd blijft ook het spannende debat dat in de Rooms-Katholieke kerk gaande is over de theorie van de rechtvaardige oorlog en geweldloosheid; talloze interessante documenten, waaronder van Paus Franciscus, zijn in dit kader al verschenen; zie daarvoor de website nonviolencejustpeace.net, opgezet ten bate van een conferentie over deze thematiek in Rome in 2016. Ook lijkt De Graaf onbekend te zijn met een wijze van omgang van veel kerken en gelovigen met de Bergrede, die een veel sterkere oproep tot navolging bevat dan De Graaf mogelijk acht. Badinerend spreekt zij over ‘het moderne Evangelie van de Bergrede, het beschaafde liberale christendom dat niets met radicalisme te maken heeft’ (blz.112), daarmee er blijk van gevend dat zij weinig weet heeft van de strijdbare traditie van geweldloze weerbaarheid van bijvoorbeeld vredeskerken als Dopers en Quakers, andere groepen pacifisten, maar ook van een theoloog als Bonhoeffer, die in de Bergrede een weg vonden om te gaan. Twee boekjes over de Bergrede verdienen het hier genoemd te worden: In gesprek met de Bergrede (1957) van Hannes de Graaf, hoogleraar ethiek in Utrecht, die pacifist werd toen hij zich realiseerde dat hij, geïnterneerd in een Jappenkamp, zijn leven te danken had aan de bommen op Hiroshima en Nagasaki. En Meer dan het gewone (1977) van Feitse Boerwinkel, die alleen al met die titel glashelder aangaf waar het in de Bergrede om gaat. De exegese dat de Bergrede alleen iets zou zeggen over het leven van het individu (waar Beatrice de Graaf voor opteert, blz.118 vv) ziet ook voorbij aan de praktijk van de aangevallen Kopten in Egypte (die De Graaf zélf noemt, blz.121 vv), en aan de praktijk van mensen als Gandhi, Martin Luther King en vele andere geweldloze strijders.

Strijd

Bewust is hier het woord ‘strijders’ gebruikt. De Graaf kiest zelf ook voor dat woord, en verzet zich daarom tegen pacifisme, dat enkele malen in haar boek voorkomt, maar steeds in afkeurende zin. Overduidelijk leest zij pacifisme als ‘passivisme’: niets doen, alles over je laten komen. Ook hier blijkt ze een –buitengewoon strijdbare!- traditie niet te kennen of niet te willen zien. Niet voor niets heette het blad van de vereniging Kerk en Vrede lange tijd ‘Militia Christi’ en was en is dat blad met zijn opvolgers altijd gevuld met de meest uiteenlopende acties gericht op gerechtigheid en vrede. Als het gaat over het leven van de gelovige, spreekt De Graaf over de grote en de kleine strijd (zoals ook moslims dat doen). De grote strijd is die tegen de slang in ons eigen hart, de kleine strijd is die tegen het kwaad buiten ons. In die benadering is waardevol dat daarin erkend wordt, dat het kwaad zijn sporen diep kan trekken: laat niemand van ons denken dat hij of zij wel bestand is tegen bijvoorbeeld het dagelijkse bombardement van consumentisme en nadruk op eigenbelang. Tegelijk geeft dat ook aan, dat het kortzichtig is een scheiding aan te brengen tussen het individuele en het maatschappelijke niveau. Er is zoiets als structureel geweld: zonde van individuen die is neergeslagen in structuren. Die structuren leiden vervolgens weer tot zondig handelen van individuen en de gemeenschap als geheel. Wie bijvoorbeeld strijdt tegen de afgoderij van het marktdenken heeft een strijd te voeren op twee fronten die nauw met elkaar samenhangen en niet zonder elkaar kunnen. Wie op maar één front strijdt, onderschat de macht van het kwade. We hebben dus ook de gemeenschap nodig om een weg te vinden om het kwaad te weerstaan.  

Het kwaad niet onderschatten

Hier ligt ook de brug naar een andere beperking in de benadering van De Graaf. In het hoofdstuk ‘Hedendaagse theodicee’ stelt zij dat het lijkt alsof er tegenwoordig een consensus bestaat dat het kwaad moet worden uitgelegd en buiten de orde moet worden verklaard: terrorisme wordt geïnternaliseerd, geëxternaliseerd, gepsychologiseerd etc. Maar waarom zouden mensen niet kwaadaardig kunnen zijn, vraagt De Graaf. Waarom zouden ze niet én goed én geneigd tot het kwaad tegelijkertijd kunnen zijn? Wordt hier toch niet uitgegaan van een achterliggende morele orde die overeind moet blijven en waar alleen de terroristen uit zijn gevallen? Maar, zegt De Graaf, het kwaad vált niet te verklaren. We moeten niet meteen in verklaringsmodellen en oplossingen schieten. Laten we de tijd nemen voor reflectie. Met dit laatste heeft De Graaf helemaal gelijk. Binnen Kerk en Vrede wordt ook gesproken over pacifisme als ruimte voor bezinning: ‘een beweging waarin we het geweld steeds weer als het probleem benoemen en niet op voorhand rechtvaardigen’ (‘Werken aan rechtvaardige vrede’, Vredesspiraal jrg.11 nr.3, 2015). Maar we hebben hier wel twee bedenkingen bij.

In de eerste plaats gaat De Graaf er ten onrechte van uit dat het zoeken naar een verklaring van terrorisme (als een gevolg van armoede, westers kolonialisme e.d.) de overtuiging zou impliceren dat er bij terrorisme niet van kwaadaardigheid sprake zou zijn. Maar het tegendeel is het geval: het gaat om meer dan het kwaad van één persoon. Wie ernstig onderzoekt waar terrorisme zijn wortels heeft, is er diep van overtuigd dat het kwaad niet louter in één persoon zit en dat het naïef is te denken dat we met het opsluiten of opruimen van die persoon, van het kwaad af zijn. Dat is een onderschatting van het kwaad. Wie zoekt naar oorzaken en wortels, zal dus terughoudend zijn in het aanwijzen van zondebokken en het aanreiken van snelle oplossingen. Die onderzoekt eerst onder welke omstandigheden terrorisme heeft kunnen gedijen, die gaat na wat er zich politiek, militair en economisch heeft voorgedaan, wat voorafging aan deze explosie van kwaadaardigheid.

Ken uzelf

De Graaf lijkt bovendien zelf onvoldoende te reflecteren op de macht van het kwaad. Ze spreekt wel over de grote strijd die wij innerlijk moeten voeren, maar de vijand buiten dat is toch de terrorist in wie het kwade zich openbaart. Dat is een ernstige blikvernauwing van het héle boek, dat vanaf de eerste bladzijde, - inclusief het voorwoord van dr. René de Reuver, scriba van de synode van de PKN- ervan uit gaat, dat wij (in Nederland, in het Westen) de bedreigde partij zijn en de terroristen zich elders bevinden en wij louter de slachtoffers van deze terroristen zijn. Dat zelfbeeld doet echter de werkelijkheid geen recht.

Het boekje opent met een prachtige profetie uit Ezechiël 34:28:

‘Ze zullen niet meer door andere volken worden geplunderd

en niet meer worden verslonden door de wilde dieren,

ze zullen veilig wonen en niemand zal ze nog opschrikken.’

en spreekt vervolgens alleen over ónze veiligheid. Zijn wij het dan die door andere volken worden geplunderd? Zijn die andere volken dan de wilde dieren?

Bij haar nadenken over de strijd die we hebben te voeren, haalt De Graaf Micha 6:8 aan:

    ‘Hij heeft u bekend gemaakt, o mens,

    wat goed is en wat de Here van u vraagt:

    niet anders dan recht te doen, en getrouwheid lief te hebben,

    en ootmoedig te wandelen met uw God.’

Trouw, recht en nederigheid moeten onze strijd begrenzen en richting geven. Dat zeggen we haar graag na. Die benadering moet ook onze blik op onszelf kleuren. Laten we de geschiedenis ter harte nemen, de politieke, economische en militaire ontwikkelingen van de laatste decennia, laten we proberen met de ogen van mensen elders in de wereld naar onszelf te kijken. Wat zien we dan?

Een paar voorbeelden van de vele veelzeggende en schrijnende situaties:

* Er is een lange reeks verdragen en acties van westerse landen, van Sykes Picot in 1916 tot op heden,  die oorzaak zijn van veel conflicten in het Midden Oosten.

* Bij de door de VS geleide militaire coalitie tegen IS in Irak zijn in drie jaar tijd 31 maal zoveel burgers omgekomen als wordt toegegeven, zo blijkt uit onderzoek van de New York Times. De berichten over burgerslachtoffers worden zorgvuldig buiten de pers gehouden, waardoor er geen angst hoeft te zijn dat de publieke steun voor de oorlog afneemt.

* Nederland behoort tot de tien grootste wapenexporteurs ter wereld en leverde onder (veel) meer pantservoertuigen aan dictators in Bahrein en Egypte, die daarmee volksopstanden (die wij toejuichten als ‘Arabische lente’) bloedig neersloegen. Saoedie Arabië dat zich schuldig maakt aan ernstige mensenrechtenschendingen in Jemen is een groot afnemer van westerse, ook Nederlandse, wapens.

* Klimaatverandering, voornamelijk veroorzaakt door de rijke landen, treft mensen in ontwikkelingslanden het hardst.

* Naar schatting verliest Afrika per jaar minstens $50 miljard aan inkomsten als gevolg van kapitaalvlucht, financiële malversaties en illegale transacties; Nederland speelt daarin een sleutelrol.

* Door de dumping van landbouwproducten door Europese landen kunnen boeren in West-Afrika niet in hun levensonderhoud voorzien, terwijl 60% van de Westafrikanen in de landbouw werkzaam is.

Westerse landen, inclusief Nederland, werken zo het geweld en de armoede in de hand die mensen op de vlucht doen slaan. Vervolgens wordt dan ook nog een steeds groter deel van de ontwikkelingshulp ingezet om die vluchtelingen tegen te houden, en, voor zover dat niet lukt, op te vangen in Nederland; daarmee is Nederland de grootste afnemer van Nederlands ontwikkelingsgeld.

Dát is de achtergrond waartegen wij spreken over onze veiligheid. Laten we ons goed realiseren wie we werkelijk zijn, hoe diep het kwaad zich ook onder ons genesteld heeft: in ons en in de structuren die we gebouwd hebben. Trouw, recht en nederigheid zijn ver te zoeken. Wij zijn exporteurs van onveiligheid. Als we willen spreken over een theorie van rechtvaardige veiligheid, dan moeten we in de eerste plaats spreken over onze rol in de onveiligheid die mensen elders in de wereld ervaren, in plaats van die mensen als ze op de vlucht slaan, te beschouwen als bedreiging van ónze veiligheid.  Dan moeten we het hebben over wapenproductie en wapenhandel, over klimaatverandering en milieuaantasting, verspilling van grondstoffen, handels- en financieel beleid. Veiligheidsbeleid dat die zaken niet meeneemt, is gedoemd te mislukken. Met een variatie op een ander boek (Inclusief denken, 1966 ) van de reeds genoemde Boerwinkel: het gaat echter om inclusieve veiligheid. Zonder veiligheid voor allen is er slechts onveiligheid.

Moreel beraad

We denken met De Graaf (blz.98) dat er een antwoord mogelijk is (dat de kerken kunnen geven) ‘op de uitdijende en totalitaire macht van het angst- en onveiligheidsdenken dat mensen onzeker, boos of bang maakt en hun vertrouwen ondermijnt.’ En we dringen er met haar op aan dat we ons in de kerken (en daarbuiten) oefenen in morele bezinning, waarbij ook onzekerheden en verwarring benoemd worden (blz.99). Het is goed dat de PKN op haar website hier nu aandacht aan besteedt. Maar moreel beraad, waar velen in de kerken al decennia lang voor pleiten, vraagt óók om de moed om eerlijk naar onszelf te kijken. De Graaf spreekt over ‘middeleeuwse schouwspelen’ als het gaat om terroristen. Maar zijn de 21e eeuwse schouwspelen van onze moderne wapens - wat minder ‘media-geniek’ dan onthoofdingen- soms minder gruwelijk? Dat zijn de vragen die we ons óók moeten durven stellen.

Greetje Witte-Rang

is secretaris van de Theologische Werkgroep van Kerk en Vrede; de reactie is opgesteld in samenspraak met de werkgroep.

 

12 augustus 2017

Taal om van te huiveren

De kwajongens.

We hadden het even misschien wat minder gehoord; dat geschreeuw over wapens en doden en terugslaan. Jarenlang werden ons immers de oren aangenaaid, dat we nu eindelijk onder de atoomparaplu veilig waren.... En nu dit! President Trump versus Kim Jong Un.
Zonder ook maar met de ogen te knipperen: Er zouden best eens van die bommen gegooid kunnen worden; en dan gooien wij nog grotere; en de grootste hebben wij! Ons krijg je niet bang! Jullie moeten uitkijken! We gooien alles plat; wij gooien alles platter!

We dachten misschien: de VN hebben een verdrag op het verbod van kernwapens gesloten, kat-in-het-bakkie! Maar daar heb je ze weer met hun wedstrijdje ‘wie heeft de grootste nucleaire piemel’.

Wat vinden wij, het volk, ervan?

Het heet dat wij er erg bang van zijn. Is dat zo? Iedereen gaat ondertussen hoofdzakelijk door met zijn of haar status quo. Maakt de haat-taal etc de mensen bang? Morgen is er weer een nieuwe talkshow. Wij, het volk, zijn de bange slachtoffers? Zou het niet (eerder of ook) anders zijn?

Wij hebben dergelijke leiders opgeroepen. In een mengsel van vrije keuze en dwang/noodlottigheid.  Misschien is dit iets te zwaar aangezet. Maar wij hebben wel deze ‘blindgangers’ in het zadel geholpen of over ons afgeroepen. Daarin zijn de Noord-Koreanen volstrekt als wij. Wij mogen op onze ‘staats’-tv misschien wat luider kunnen schreeuwen van: bang! dan zij. Maar dat zegt niks. Wij hebben een onfatsoenlijk schreeuwende leider over het Westen afgeroepen. Kun je dat alleen maar op rekening schrijven van die kiezers in Amerika?

Wat doen ze nou precies?

De heertjes weten echt niet wat ze doen. Dat is geen excuus. Want ze spelen ondertussen wel met een mogelijke ondergang van alles. Niet alleen de mensen lopen gevaar maar ook alle ecosystemen gaan naar de vaantjes. NB het was de week waarin de bommen op Hiroshima en Nagasaki 72 jaar geleden herdacht werden.

Er schort blijkbaar nog steeds wat aan de echte verwerking van die grootste misdaad aller tijden. (Tussen twee haakjes, tussen die twee bommen in werden in 1945 de wetten tegen ‘misdaden tegen de mensheid’ vastgesteld. Echt waar. Dat verzin je niet! En de verantwoordelijken voor die bommen zijn nooit berecht.) Het heeft ons blijkbaar niets geleerd. Houd Kim Jong Un en Trump aansprakelijk!

Apocalyptische taal

Pas op. Dat woord is wel aan de Bijbel ontleend. Maar er is een enorm verschil. Wij mensen maken er nu eigenhandig een einde aan. We hebben er God letterlijk niet bij nodig. Wij kunnen onze eigen Apocalyps regelen; en verkopen het dan ook nog alsof we de redders van de wereld zijn. Een gezond mens krijgt het niet verzonnen!
Zo lang je het daar niet over hebt moet je helemaal je mond houden. Anders weet je niet wat je zegt.

 

4 juli 2017

Handreiking bij de special van Vredesspiraal juni 2017

Onderstaande vragen kunnen gebruikt worden voor lezers die, bijvoorbeeld in groepen, actief aan de slag willen met de special van Vredesspiraal juni 2017, getiteld 'Bij alle geweld geweldloos'.

Vooraf:

• Onderstaande vragen zijn nadrukkelijk suggesties ter bespreking.
• Dat wil dan ook zeggen dat de lezers als vanzelfsprekend zélf (andere) vragen kunnen stellen en daarmee met elkaar aan de slag gaan.
• Probeer de gesprekken niet te theoretisch te houden, maar betrek ze zoveel mogelijk - indien van toepassing natuurlijk - op jezelf, je eigen omgeving etc.
• Wellicht dat actueel nieuws (met krantenartikelen) erbij gehaald kan worden.
• Kijk of er gelegenheid is het materiaal in brede, d.w.z. interreligieuze kring te bespreken.
• Gebruik gerust andere literatuur bij de gesprekken. Soms kan ander achtergrondmateriaal verder helpen. Kerk en Vrede heeft wat dat betreft ook veel materiaal!
• Probeer een gesprek goed voor te bereiden en zorg ook voor een mooi tijdspad.
• Een inspirerende opening is altijd goed, evenals een mooie afsluiting.
• Denk daarbij aan liederen, poëzie of andere teksten, cartoons of andere illustraties, e.d.
• Afhankelijk van de grootte van de groep kan je eventueel eerst in kleine groepjes de vragen bespreken.
• Het zou heel mooi zijn als dit materiaal gebruikt wordt in en rondom de Vredesweek, maar denk ook aan gespreksgroepen door het jaar, catechesebijeenkomsten, kerkdiensten met een nabespreking e.d.

Vragen

Bij Geweldloosheid: een actief begrip (pag. 4 en 5) 

• Is het jou wel eens overkomen dat iemand je als ‘passivist’ aanduidde toen je zei pacifist te zijn?
• Op welke manier kan je iemand duidelijk maken dat je eerder een ‘activist’ bent omdat pacifisme alles te maken heeft met jezelf ‘actief’ inzetten (voor vrede)?
• Hoe definieer je ‘geweldloosheid’
• Kan je elkaar vertellen hoe je geweldloosheid hebt leren inpassen in je stijl van leven?
• Op welke manier kunnen wij pacifisme bij deze tijd brengen?

 

Bij Nederland: een land in oorlog (pag.6)

• Wist je dat we er niet om heen kunnen dat we een land in oorlog zijn?
• Het artikel eindigt met een oproep tegen deze misstanden in verzet te komen. Kunnen jullie met elkaar ideeën verzamelen en doorgeven aan Kerk en Vrede?

 

Bij Proeftuin van geweldloosheid (pag.7)

• Heb je zelf ervaringen waarin je weigerde een vijand te zijn?
• Kan je die ervaring delen met anderen?
• In het artikel wordt gesproken over een ‘spiritualiteit van vrede’. Een mooi begrip. De moeite waard om daar met elkaar over door te praten: hoe zou een spiritualiteit van vrede er in je eigen omgeving uit kunnen zien?
• Wat zijn de kenmerken volgens jullie?
• Om wat gaat het dan?
• En om wie?

 

Bij Kerken over geweldloosheid (pag.8 en 9)

• Heb je ervaringen met het Conciliair Proces?
• Goede herinneringen? Zo ja, welke?
• Bespreek hoe je in je eigen kerk en omgeving de oproep van de paus tot actieve geweldloosheid bespreekbaar kan maken en bevorderen.
• Zijn er bij jullie ervaringen met een ‘walk of peace’?
• Hoe wordt er bij jullie gewerkt aan de verbinding tussen verschillende geloofsgemeenschappen en bevolkingsgroepen?
• Kunnen jullie ervaringen en ideeën doorgeven aan Kerk en Vrede?
• Hebben jullie ook suggesties om het vraagstuk van vrede terug te krijgen op de agenda van de PKN?

 

Bij Radicale vroomheid (pag.10)

• Wie of wat is jou inspiratiebron als het gaat om vrede en geweldloosheid?
• Hoe laat je je steeds weer inspireren je in te zetten voor vrede en geweldloosheid?

 

Bij Van Havik tot vredesduif (pag. 11 en 12)

• Wat vind je van de uitspraak: ‘ als je vrede wilt, moet je je ook voorbereiden op de vrede’ ?
• Hoe zie je de relatie tussen vrede en veiligheid enerzijds en milieu en armoede anderzijds?
• Heb je zelf ook een beeld, of icoon of iets anders tastbaars dat voor anderen een inspirerend verhaal oplevert?

 

Bij Geweldloosheid is niet voor lafaard (pag.13)

• Bespreek met elkaar de vijf stappen die genoemd worden om een spiraal van angst te doorbreken.
• Is er iemand die er ervaring mee heeft?
• Kunnen jullie in een rollenspel deze stappen toepassen?

 

Bij School als oefenplaats voor vrede (pag.14)

• Zou jij je kinderen naar een Vreedzame School sturen?
• Zo ja, waarom?
• Zo nee, wat zij je aarzelingen?
• Zou je de scholen in je eigen woonomgeving willen wijzen op het principe van De Vreedzame School?
• Zo ja: hoe ga je dat aanpakken?

 

Bij Kenner van de liefde (pag.15)

• Herken je de gedachte van Merton dat pacifisme niet kan zonder spiritualiteit?
• Wat is spiritualiteit voor jou in dit geval?

 

Bij Het menselijk tapijt (pag.16)

• Hebben demonstraties en andere acties volgens jou en jullie in deze tijd en samenleving veel zin?
• Zo ja, waar moeten ze aan voldoen?

 

Bij Profeet van de hoop (pag.17)

• Hoe ziet volgens jou een ‘theologie van de Hoop’ eruit?
• Denk aan manieren van Bijbellezen, godsbeelden, mensbeelden e.d.
• ‘Als christenen zijn we geroepen om te vergeven en te verzoenen. Wie dat niet wil, mag zich geen christen noemen.’ Wat vind je van deze uitspraak?
• Heb je ervaringen waarin de wederzijdse angst tussen moslims en christene afnam?
• Hoe ging dat in z’n werk?

 

Bij Ons anti is de keerzijde van ons pro’ (pag.18 en19)

• Weke boeken hebben jou geïnspireerd?
• Welke hedendaagse boeken doen dat?
• Zijn deze de moeite waard in een gespreksgroep op te pakken?
• Hoe schets je je eigen ontwikkeling als het gaat om ‘oorlog en vrede’?
• Voor Heering is zijn vredewerk primair navolging van Christus. (Jezus’ gehoorzaamheid tot de dood, het Kruis is onze enige hoop). Hoe kijk je tegen dergelijke uitspraken aan?
• Is zo’n uitspraak voor jou en jullie te vertalen naar 2017?
• En hoe vertaal je zoiets naar je kinderen en anderen die allang niet meer naar de kerk gaan?
• Bram Grandia eindigt zijn artikel met het gegeven dat er stemmen opgaan binnen Kerk en Vrede om het woord ’kerk’ weg te halen uit de naam van de vereniging. Kunnen jullie met elkaar bespreken hoe je daar tegenaan kijkt en dit doorgeven aan Kerk en Vrede?!

Bij Geweldloos verzet tegen IS (pag.21 en 22)

• Zien jullie met elkaar mogelijkheden om iets te doen aan de macht van onderdrukkende of terroristische regimes en andere machthebbers?
• In het artikel worden voorbeelden genoemd als straattheater en humor. Wellicht hebben jullie ideeën of suggesties die bruikbaar zijn voor kerkdiensten, scholen en andere gelegenheden?

 

Bij van woede en hoop- een bijbels visioen (pag.24)

• Heb je de tekst van Micha zo wel een bekeken?
• Op welke manier gaat de tekst meer leven?
• Harry Pals schrijf dat hij meer twijfels heeft dan ooit als het gaat het met elkaar gaan van de weg van het bevrijdingsboek. Maar hij wil niet geloven in die twijfel, die twijfel niet voor hem laten beslissen. Herken je dat?
• Kunnen jullie met elkaar delen hoe je dat aanpakt, hoe je de roepstem van het visioen tot je toe kan laten?

 

Bij de column voor een vreedzaam Europa (pag.28)

• Schrijf zelf of met elkaar een column voor je kerkblad, streekblad of voor …

 

Bij Het evangelie handen en voeten geven (pa.29)

• Het Jeannette Noëlhuis is een inspirerende leefgemeenschap. Stel je wilt er ook wonen en leven, wat zou dat voor jou betekenen?

2 januari 2017

Een nieuw jaar, een nieuwe blik

 

Gisteravond werden alle mensen en vooral de kleine mensen naar de kapel besteld. Want het opruimen van de opslagruimten had wel wat opgeleverd: restanten nieuwe kinderkleding, speelgoed, knuffels. Werd allemaal in pakjes verdeeld naar leeftijd, naam erop. En na de Eucharistieviering, Syrische ritus ditmaal, zou Vadertje Kerst nog eens langskomen. Hij kwam. Hij moest vier maal weggaan en weer komen, de zak was te klein voor de grote pakketjes. Sommige kinderen waren zielsgelukkig, anderen hadden al te veel mooie dingen gekregen via de vluchtelingenhulp, om deze restanten nog te kunnen waarderen. Maar feest was het, ik swingde op Jingle Bells en een peutertje van niks keek me glunderend aan en swingde mee… nee zuster… graag op afstand wel. Nog eenkennig de peuter, maar de verleiding was te machtig.

 

Daarna maakten we ons feestmaal klaar voor de communiteit: de pater en zuster, pater Jacques tijdelijk, drie gasten, en twee mannen van het kamp die alleen zijn en regelmatig koken voor de gemeenschap. Nu was het communautaire gebeuren het samen klaarmaken van alle lekkers. Daarna in bijna stilte het eten genieten, en dan weer samen opruimen. Naar goed gastvrij gebruik meer „resten” dan er gegeten was. Aansluitend waren we in de kapel met een twintigtal mensen om ons het nieuwe jaar in te bidden. 1 Januari, dag van de vrede voor de rk wereldgemeenschap.

Groot vuurwerk was er ditmaal niet, de failliete staat. Daarover gaan ook geruchten. Koerdistan mag zelf geen olie verkopen, dat hoort niet bij de autonome status. Maar ze doen het wel. En er gaat het gerucht dat Bazani, de president, ook enig geld naar eigen rekening laat afvloeien. Dat kan roddel zijn. Wat feit is: hij heeft de grondwettelijke tijden opgeconsumeerd, en stelt dus nieuwe verkiezingen al twee jaar uit. De vluchtelingencrisis zal hem een welkom alibi zijn geweest. Hij poogt eigelijk, net als eerder Poetin deed en Erdogan poogt, de termijn grondwettelijk levenslang te maken, liefst met erfopvolging.

We gingen dus vrij snel slapen, en het was buiten al helemaal stil. Het leek vandaag meer kerstdag dan oudjaar.

 

Nieuwjaar. Er zal om 9 uur een Chaldeeuwse viering zijn, we verwachten geen „volk”. Komen opeens 18 Indische mensen. Er is voorzien in Engelse vertalingen, en Pater Jens doet afwisselend in Arabisch en Engels bidden, voorzien van twee diakens in de twee talen. Zuster Friederike is de Engelse diaken.

En dan stelt Pater Jens voor: „We hebben geen ontbijt klaargemaakt, maar we kunnen natuurlijk een ontbijt klaarmaken. Dus houdt ons gezelschap, ook wij moeten nog ontbijten.”

Met een rotvaart worden tafels en banken geschoven, gedekt, eieren gebakken, alle resten en nieuws op tafel gepoot en een kwartier later zitten we samen van alles te verorberen. Een van de families komt nog met taart, het kan niet op. Komen met nog meer als ze zien met hoevelen wij ineens zijn. En dan met zijn allen weer wegwerken. Het communautaire is weer vooral de voorbereiding en het verwerken van de troep. Het eten zelf verloopt vrij snel, weinig gesprek.

We zijn straks uitgenodigd voor het eten bij een familie, ook daar zal het zo gaan. Het gezellige is dan het knabbelen aan allerlei gezond lekkers voordat de echte maaltijd komt. Die zal snel gaan.

 

Deze Indische mensen zijn allen medisch personeel. Saddam Hoessein had Koerdistan nogal onderontwikkeld, bij het aantreden van de autonomie had Koerdistan veel te weinig geschoolde mensen. India kon helpen, en het zijn nog koloniale ‚broedervolken”, beiden onder Engelse vlag.

Vanaf 1880 hielp het net gevormde Duitsland de Ottomaanse keizer met een spoorlijn, van Berlijn naar Bagdad. Eigenlijk Basra, maar dat wenste Engeland niet, want dat zou te dicht bij hun India komen. Duitsland wilde deze spoorlijn voor een „eigen” verbinding naar Azië. In Engeland sprak men in die jaren schande van de Duitsers en van deze spoorlijn, die „hun” hegemonie bedreigde. Mijn opa was in Frankfurt de grote ingenieur achter de logistieke hoogstandjes, zo weet ik wat meer. Hij belegde al zijn kapitaal in dat spoor, zoals veel Duitsers. Maar het bleef een dure onderneming en Duitsland smeekte Engeland en Frankrijk om mee te doen. Die waren echter druk doende om De Ottomaanse kust van Afrika onder elkaar te verdelen en de binnenlanden van Afrika sinds er stoomboten en stoomtreinen waren. Leve de techniek!

Maaaarrrr… 1911 werd er olie onder dat zand ontdekt. Ineens wilden de twee grootmachten óók. Beiden in het geheim onderhandeld met Duitsland. Frankrijk had het rond in maart 1914. Engeland kreeg het rond half juni 1914 met de bepaling dat Bagdad-Basra onder Engelse controle zou staan. En toen vielen die schoten in Sarajewo. Oók een kijk op 1914-1918. Want de winst voor Engeland en Frankrijk was in deze zandbak. Duitsland moest de hele spoorlijn aan Engeland laten, en die twee anderen verdeelden deze zandbak onder elkaar. De rechte lijnen kunnen we nog zien. De ontwrichting tussen deze volken ook. De hebberigheid naar de olie ook. Allemaal een eeuw oud dit jaar. En de Koerden over vier „staten” verdeeld. En Engeland stalde overal zetbaasjes.

Saddam Hoessein dus onderontwikkelde Koerdistan, en dus haalden de Koerden uit India goed opgeleide mensen voor hun ziekenhuizen nodig.

De mensen die er vanmorgen waren komen uit een wat hogere kaste, dat zie je. En ze werken hier in het private ziekenhuis, een dure onderneming. Bij de bisschop straks zal ik weer een dame uit Bangladesh tegenkomen, voor het eenvoudige huishoudelijk werk. Zij hier geld verdienen, haar kindertjes in Bangladesh bij haar ouders. Echte gastarbeider. Zij boft, ze wordt goed behandeld, heeft een nette kamer en vrije tijd en iedereen is aardig tegen haar. En gasten geven haar wat extra’s. En verder is deze klasse gastarbeider meteen ook nog concurrerend met de ontheemden en vluchtelingen, die de normale salarissen gewend zijn. Ze leven in eigen land tenslotte. En zo zijn er ook al klassen onder de vluchtelingen: zij die gewoon graag mee helpen de zaak humaan te houden, zij die wachten tot de hemel weer op aarde is.

 

Niet alleen de huizen van Caracosh zijn verwoest. De sociotoop is natuurlijk ook aan gort. Ik krijg de indruk dat niemand er nog aan toe is om erover na te denken hoe je dat straks doet, weer een sociotoop opbouwen: een samenleving met een zinvolle arbeidsdeling, met een noodzakelijke maar ook goed functionerende hiërarchische opbouw, zodat er weer gemeenschap kan worden gebouwd. Want die is er niet meer. Er zijn mensen verdwenen naar Europa. De meesten zijn verdeeld over Libanon, Turkije, Koerdistan, Iran, Saoudie-Arabië zelfs, Egypte… Er zijn er die niet meer terug willen. Er zijn er die denken dat alles dan weer bij het oude is. Die in Erbil hebben heel andere ervaringen dan die in Sulaymaniyah of Kirkuk. Ze zijn gesterkt in heel verschillende wijsheden.

Zo denken ze dat ze allemaal nog Syrisch katholiek zijn bijvoorbeeld. Maar de enen werkten samen met moslims, de anderen werden door moslims geholpen, weer anderen weten voorgoed dat moslims duivels zijn. De enen weten dat de moslims veel meer leden onder ISIS dan zijzelf, anderen klampen zich vast aan de status vervolgde christen, al was het maar dat dat een paspoort naar Europa is. Ze hebben straks ISIS helemaal niet meer nodig om onderling oorlog te gaan maken. Wie o wie zal dat hoe o hoe in banen gaan leiden die een samenleven denkbaar maken. Een heel nieuwe stad bouwen zal eenvoudiger zijn dan deze uiteengeslagen gemeenschap weer zoiets als gemeenschap te laten worden. Het gaat er werkelijk op aan komen dat de religieuze leiders allemaal terugvinden naar de wijsheid die ik in de jaren 2002-2004 zo intens zag in dit Irak, waar ze allen steeds elkaar opzochten om maar niet tegen elkaar uitgespeeld te raken door de Amerikanen, nadat Saddam dat ook al praktizeerde. Ik vrees dat politiek Europa en de VS, ook sommige christelijke kerken en organisaties er zelf belang bij hebben vooral dat gevoel „vervolgde christenen’ te accentueren. Dit land, deze landen zal men er geen plezier mee doen, de ontwrichting zal langer kunnen huishouden dan wanneer de vredeskrachten zouden worden ondersteund.

Goed, ik ga straks naar Kirkuk. Evenals dit klooster zo’n plek waar men vol besef van verantwoordelijkheid die vrede voorbereidt.

 

Voor wie dat nog niet heeft, links naar vijf korte filmpjes met statements van bisschop Mirkis:

Mirkis over vrede: https://www.youtube.com/watch?v=WGx9WzqFm50

Mirkis over samenwerken: https://youtu.be/RAtHoAHqWa0

Mirkis over de studenten: https://youtu.be/eVwK1RXMMic

Mirkis over samenwonen: https://youtu.be/F2O5VSjo7NM

Mirkis over hoop: https://youtu.be/p0D3dN9NeDQ